Over Spaanse en Catalaanse tradities tijdens de feestdagen
AlgemeenCaga tió, 12 druiven en een poepende boer. Zo vier je de feestdagen op de Catalaanse en Spaanse manier.
REEUWIJK-BRUG - We kennen allemaal de Nederlandse tradities met Kerst en Oud & Nieuw wel. Maar hoe zit het met de gebruiken uit andere landen? Marysol van ’t Hoog -half Catalaanse, half Nederlandse- en haar kinderen Milo en Nika geven ons een kijkje in de Catalaanse en Spaanse tradities tijdens de feestdagen.
door Kirsten Andringa
Hoe viert men in Spanje typisch Kerst?
Marysol: ‘Mijn moeder komt uit Catalonië (een Spaanse autonome gemeenschap red.) en is voor mijn vader naar Nederland verhuist. Gelukkig is ze de Spaanse en Catalaanse tradities nooit vergeten. De feestdagen bij ons thuis waren uitbundig met heerlijk eten, veel muziek en een hoop gezelligheid. Nika (10) legt enthousiast uit waarom er een verklede boomstam onder de kerstboom ligt: “Dit is Caga Tió, versierd met een lint in de kleuren van de Catalaanse vlag. Als we lief zijn geweest het afgelopen jaar dan poept Caga Tió cadeaus uit die we op Eerste Kerstdag mogen uitpakken.” De dagen voorafgaand aan Kerstavond geven Spaanse kinderen Caga Tió te eten met bijvoorbeeld fruitschillen, groenteschillen en koekjes. Op kerstavond slaan de kinderen Tió met stokken en zingen ze daarbij liedjes in de hoop dat hij de volgende dag, op Eerste Kerstdag cadeautjes heeft gepoept. We zien ook nog een bijzonder mannetje onder de kerstboom staan. Zijn broekje is naar beneden en er ligt een bruin hoopje op de grond tussen zijn benen. Marysol legt uit dat het in Spanje gebruikelijk is om voor de feestdagen een Kerststal neer te zetten. ‘’Dat wordt behoorlijk serieus genomen want vaak wordt de stal uitgebreid met een heel Kerstdorp. Daar hoort ook de Caganer bij, oftewel de ‘kakker’ zoals dit mannetje - heel toepasselijk - heet. Hij draagt op zijn hoofd de traditionele, Catalaanse, rode ‘barretina’ (baret). De Caganer symboliseert geluk en vreugde, en er wordt gezegd dat het ongeluk brengt als je geen Caganer in je kerststal hebt staan. Deze traditie komt voort uit een legende van het platteland waar men geloofde dat als een boer geen Caganer in zijn kerststal legde, hij een zeer slecht jaar zou hebben bij het verzamelen van de oogst. De regel is overigens wel dat de poepende boer, uit respect, niet in de buurt van de Kerststal mag staan. Volgens de traditie verstoppen de ouders het mannetje onder de Kerstboom en wie de Caganer het eerste vindt mag hem opnieuw verstoppen.’’
Eerst druiven dan oliebollen
“Met Oud & Nieuw worden er bij ons thuis gewoon oliebollen en appelflappen gegeten” vertelt Marysol. “Ze zijn alleen niet zo belangrijk als de druiven. Als de klok 12 uur slaat eten we allemaal 12 druiven. Bij iedere klokslag eten we een nieuwe druif. Dat is dus best flink dooreten! De 12 druiven staan voor 12 mooie en gezonde nieuwe maanden. Als de druiven op zijn wensen we elkaar pas een gelukkig nieuwjaar. Vrienden die met ons Oud & Nieuw vieren doen altijd gezellig mee. Als Spanjaarden buiten op het dorpsplein aftellen tot het nieuwe jaar worden de druiven uitgedeeld. Het is een hele belangrijke traditie.”
Leukste herinnering aan de Spaanse feesttradities
Milo (12): “Dat was op oudjaarsdag. De klok sloeg 12 uur en we begonnen allemaal uit ons bakje met druiven te eten. Bij mij ging het even niet goed want ik verslikte me. Ik keek naar mijn moeder en zij keek verschrikt naar mij met in haar mond 12 druiven gepropt. Toen moest ik heel hard lachen. Of ik een tip heb voor mensen die deze traditie willen uitproberen? Jazeker! De truc is om kleine druiven te kopen en zorgen dat er geen pitjes in zitten. En oh ja, heel goed oefenen!”
