Vervolg van voorpagina
Catalaanse feestdagen: Caga tió, twaalf druiven en een poepende boer
REEUWIJK-BRUG - We kennen allemaal de Nederlandse tradities met kerst en oud en nieuw wel. Maar hoe zit het met de gebruiken uit andere landen? Marysol van ’t Hoog - half Catalaanse, half Nederlandse - en haar kinderen Milo en Nika geven ons een kijkje in de Catalaanse en Spaanse tradities tijdens de feestdagen.
door Kirsten Andringa
De moeder van Marysol komt uit Catalonië, een Spaanse autonome gemeenschap, en is voor haar vader naar Nederland verhuisd. "Gelukkig is ze de Spaanse en Catalaanse tradities nooit vergeten," zegt ze. "De feestdagen bij ons thuis waren uitbundig met heerlijk eten, veel muziek en een hoop gezelligheid."
Verklede kerstboom
Dochter Nika (10) legt enthousiast uit waarom er een verklede boomstam onder de kerstboom ligt: "Dit is Caga Tió, versierd met een lint in de kleuren van de Catalaanse vlag. Als we lief zijn geweest het afgelopen jaar, dan poept Caga Tió cadeaus uit die we op eerste kerstdag mogen uitpakken." De dagen voorafgaand aan kerstavond geven Spaanse kinderen Caga Tió te eten met bijvoorbeeld fruitschillen, groenteschillen en koekjes. Op kerstavond zelf slaan de kinderen Tió met stokken en zingen ze daarbij liedjes in de hoop dat hij de volgende dag, eerste kerstdag, cadeautjes heeft gepoept.
Kakker
We zien ook nog een bijzonder mannetje onder de kerstboom staan. Zijn broekje is naar beneden en er ligt een bruin hoopje op de grond tussen zijn benen. Marysol legt uit dat het in Spanje gebruikelijk is om voor de feestdagen een kerststal neer te zetten. "Dat wordt behoorlijk serieus genomen, want vaak wordt de stal uitgebreid met een heel kerstdorp. Daar hoort ook de Caganer bij, oftewel de ‘kakker’, zoals dit mannetje - heel toepasselijk - heet."
De Caganer draagt op zijn hoofd de traditionele Catalaanse, rode 'barretina' (baret). Hij symboliseert geluk en vreugde, en er wordt gezegd dat het ongeluk brengt als je geen Caganer in je kerststal hebt staan. Deze traditie komt voort uit een legende van het platteland, waar men geloofde dat als een boer geen Caganer in zijn kerststal legde, hij een zeer slecht jaar zou hebben bij het verzamelen van de oogst. De regel is overigens wel dat de poepende boer, uit respect, niet in de buurt van de kerststal mag staan. "Volgens de traditie verstoppen de ouders het mannetje onder de kerstboom en wie de Caganer het eerste vindt, mag hem opnieuw verstoppen."
Eerst druiven dan oliebollen
"Met oud en nieuw worden er bij ons thuis gewoon oliebollen en appelflappen gegeten," vertelt Marysol. "Ze zijn alleen niet zo belangrijk als de druiven. Als de klok twaalf uur slaat, eten we allemaal twaalf druiven. Bij iedere klokslag eten we een nieuwe druif. Dat is dus best flink dooreten!"
De twaalf druiven staan voor twaalf mooie en gezonde nieuwe maanden. Als de druiven op zijn, wenst de familie elkaar pas een gelukkig nieuwjaar. Vrienden die met hen oud en nieuw vieren, doen altijd gezellig mee. "Als Spanjaarden buiten op het dorpsplein aftellen tot het nieuwe jaar, worden de druiven uitgedeeld. Het is een hele belangrijke traditie."
Het druiven eten levert Milo (12) ook zijn leukste herinnering op: "Dat was op oudjaarsdag. De klok sloeg 12 uur en we begonnen allemaal uit ons bakje met druiven te eten. Bij mij ging het even niet goed, want ik verslikte me. Ik keek naar mijn moeder en zij keek verschrikt naar mij met in haar mond twaalf druiven gepropt. Toen moest ik heel hard lachen." Milo geeft meteen een tip voor mensen die deze traditie willen uitproberen: "De truc is om kleine druiven te kopen en te zorgen dat er geen pitjes in zitten. En oh ja, heel goed oefenen!"
