‘Afval scheiden is de basis van de circulaire economie’

27 november 2024, 06:05 Interview

BODEGRAVEN-REEUWIJK - “Wij noemen het geen afval,” is het eerste wat directeur van Cyclus Arno van Haasterecht zegt bij binnenkomst. Pardon? Wat doen al die vuilniswagens met het Cyclus-logo dan ’s ochtends voor mijn deur? “Nou ja, we zijn technisch gezien natuurlijk wel een afvalinzamelaar,” geeft Arno toe. “Maar we leggen zelf de nadruk op hergebruik. Voor ons zijn alle materialen die we inzamelen grondstoffen.” En daarmee geeft hij gelijk de uitdaging aan waar Cyclus - en de hele maatschappij – voor staat: een afvalvrije wereld in 2050. 

door Key Tengeler

Arno van Haasterecht startte in juli als de nieuwe directeur van Cyclus, de afvalinzamelaar van Bodegraven-Reeuwijk en nog tien andere gemeenten in het Groene Hart. Een bijzondere stap, want hij werkte hiervoor bij sociaal personenvervoerder Trevvel en daarvoor bij DHL. “Cyclus kwam per toeval op mijn pad en ik dacht: dat klinkt als een gaaf bedrijf. Er is veel om circulariteit te doen, het leek mij tof om daar een bijdrage aan te leveren.”

Daarnaast leek de aard van het bedrijf bij Arno te passen. “Het is wat ik noem een operationeel bedrijf. Er gebeurt hier veel: veel mensen, veel auto’s die de weg op gaan en veel reuring. Dat past bij mij. En het blijkt ook nog eens een hele leuke club mensen die trots zijn op wat ze doen.”

Meer dan afval

Cyclus heeft zo’n 250 medewerkers en werkt voor elf gemeenten in het Groene Hart, van Kaag en Braassem tot Krimpenerwaard. Negen van die gemeenten, waaronder Bodegraven-Reeuwijk, zijn aandeelhouders van het bedrijf. “We worden betaald van belastinggeld, dus we keren elk dubbeltje om. Ons hoofddoel is zo goed mogelijk onze taken uitvoeren voor zo laag mogelijke kosten.”

Wat zijn die taken? De meeste mensen zullen Cyclus vooral kennen als ophaler van huishoudelijk afval en beheerder van de milieustraat, maar het bedrijf werkt Bodegraven-Reeuwijk ook aan straatreiniging en gladheidbestrijding. “Wij zijn dus ook degenen die de wegen net bladvrij hebben gemaakt en straks zout komen strooien.”

Passie voor scheiden

De belangrijkste taak van Cylus blijft het inzamelen van door inwoners gescheiden huishoudelijk afval. Op menig verjaardagsfeestje is afvalscheiding onderwerp van gesprek: waarom moet de een zijn afval in vier verschillende bakken aanleveren en mag de ander PMD en restafval bij elkaar gooien? “Dat is net zo’n discussie als wat de beste opstelling is voor het Nederlands elftal,” lacht Arno. “De keuze hangt van een heleboel factoren af. De gemeente bepaalt – met ons advies - uiteindelijk het afvalbeleid, en dat is echt maatwerk. Maar wat zeker is: de basis is scheiden tussen rest, gft, PMD (plastic-metaal-drankkartonnen), papier, glas en textiel. Dat ligt bij de consument en is een van de belangrijkste stappen naar hergebruik.”

Cyclus scheidt het opgehaalde afval en het afval van de milieustraten vervolgens na in maar liefst 35 afvalstromen. Elke stroom wordt daarna naar de juiste verwerker gebracht. Daar wordt het materiaal gerecycled, gecomposteerd, omgesmolten of gedemonteerd zodat er weer nieuwe grondstoffen van gemaakt kunnen worden. Als het echt niet anders kan, wordt het verbrand.

Het valt Arno op hoe gepassioneerd zijn medewerkers zijn over het scheiden van afval. “Ze doen hun werk met hart en ziel en vragen zich af: hoe kunnen sommige mensen hun afval nou slordig inleveren? Weten ze dan niet wat de gevolgen zijn? ” Als een lading papier bijvoorbeeld te veel vervuild is met plastic of etensresten, dan neemt de verwerker het niet aan en gaat het naar de verbrandingsoven. “Dat is niet alleen zonde van de materialen, er zit ook nog een prijskaartje aan: losse grondstoffen leveren wat op, verbranden kost geld.”

Nog veel restafval in onze gemeente
In 2023 zamelde Cyclus in Bodegraven-Reeuwijk 329 kg huishoudelijk afval per inwoner in. 37 procent daarvan was gft, 17 procent papier, 8 procent PMD, 6 procent glas en 1 procent textiel.
Inwoners gooien wel 30 procent van hun afval bij het restafval, wat behoorlijk veel meer is dan het landelijk gemiddelde. Uit een analyse van Cyclus blijkt dat 82 procent van dat restafval gescheiden zou kunnen worden. In het restafval van Bodegraven-Reeuwijk zit bijvoorbeeld 28 kg gft en 12 kg plastic per inwoner, samen goed voor meer dan de helft van het totale restafval.
Landelijk kreeg in 2022 van al het ingezamelde afval 33 procent gelijk een ‘nuttige toepassing’: het werd hergebruikt, gerecycled, diende als brandstof of werd gebruikt in industriële processen. 27 procent van het afval werd gecomposteerd, 20 procent werd verbrand. 19 procent werd eerst verder gescheiden voordat het alsnog gerecycled, gecomposteerd of verbrand werd.

Naar een afvalvrije wereld

Ook al is Cyclus het grootste deel van de tijd gewoon bezig met het goed uitvoeren van zijn taken, het bedrijf speelt ook een belangrijke rol in de ontwikkeling naar een circulaire economie. In 2050 wil Nederland ‘afvalvrij’ zijn: er wordt zuiniger geproduceerd, minder weggegooid, meer gerepareerd en alle materialen die wel worden weggegooid, worden opnieuw gebruikt om iets te maken. Arno: “Het liefst zorgen we er ook voor dat bruikbare materialen worden hergebruikt in de regio. Nu verbranden we nog 20 procent van al het afval. Dat moet naar 0 procent.”

Die doelen zijn niet makkelijk te bereiken. Er moeten bijvoorbeeld nieuwe technieken worden ontwikkeld om beter te scheiden, inwoners moeten hun afval beter scheiden en er wordt gezocht naar nieuwe samenwerkingen. “We leggen bijvoorbeeld verbinding met kringloopbedrijven of innovatieve makers, zoals een bedrijf dat hout van de milieustraat hergebruikt voor de bouw van een gemeentehuis. We zijn ook bezig met een plek waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt grof restafval zoals meubels uit elkaar halen om de materialen verder te scheiden en recyclen.”

Een andere uitdaging zit in regelgeving. Je mag nu ‘afval’ niet zomaar gebruiken als ‘grondstof’ voor nieuwe spullen, daar zit een juridisch onderscheid tussen. “En als publiek bedrijf mogen wij ook niet zomaar grondstoffen verkopen als commerciële activiteit.”

Ten slotte is circulair niet goedkoop. Het kost tijd en energie om materialen weer geschikt te maken voor gebruik en dat is vaak duurder dan nieuwe materialen aanschaffen. “Hopelijk maakt innovatie het hergebruik goedkoper, maar we moeten ook bewuster met materialen omgaan. Daarom komen we bijvoorbeeld langs op scholen met het Afvalvrije School-project. Of we komen met de Mobiele Milieustraat in de wijk. Dat maakt scheiden makkelijker en is gelijk een manier om het gesprek aan te gaan.” Ook de afvalwijzer in de Cylus afval-app is een handig hulpmiddel om te weten welk afval in welke bak thuishoort.

Groot denken, klein doen

Arno werkt nu pas vier maanden bij Cyclus, maar is helemaal gegrepen door de branche. “Hoe meer ik me in het onderwerp verdiep, hoe complexer en interessanter het wordt. Ik heb nog veel te leren.”

Hij gaat in ieder geval met goede moed vooruit richting een afvalvrije wereld. “We moeten groot denken en klein doen. Elke stap is er een. Je merkt vanzelf welke obstakels je tegenkomt. Als ik met pensioen ga, hoop ik een mooie bijdrage te hebben geleverd om de aarde goed over te dragen aan de volgende generatie – al is het maar een klein stukje aarde.”

Cyclus krijgt 7,8 van inwoners
REGIO - In het voorjaar van 2024 heeft Cyclus een tevredenheidsonderzoek gedaan over de dienstverlening en informatievoorziening van Cyclus. In totaal hebben 1779 inwoners uit acht gemeenten in het Groene Hart, waaronder Bodegraven-Reeuwijk, gereageerd. Gemiddeld wordt Cyclus gewaardeerd met een 7,8, een halve punt hoger dan 7 jaar geleden.
De mobiele milieustraat wordt het best beoordeeld (8,4) en ook de vaste milieustraat, de informatievoorziening en de inzameling van oud papier en PMD scoren een 8 of hoger. De straatreiniging en inzameling van grof tuinafval krijgen de laagste score, respectievelijk een 6,5 en een 6,2.
Inwoners storen zich het meest aan zwerfafval in de buurt van verzamelcontainers of afval dat daarnaast wordt gezet. Cyclus wil de meldingen hiervan sneller afhandelen, maar ook inzetten op bewustwording en voorlichting over het aanbiedgedrag. Voor gedragsverandering en een hogere sociale controle zijn ook inwoners zelf aan zet.
In het onderzoek werd ook gevraagd of inwoners hun afval scheiden en waarom. De meeste mensen zeggen hun afval te scheiden en 81 procent geeft aan dat ze dat belangrijk vinden omdat ze daarmee bijdragen aan het verbeteren van het milieu.