Martin Luijk: ‘Het allerbelangrijkste is de liefde voor je paard’
InterviewBODEGRAVEN - Napoleon had zijn trouwe Marengo. Sinterklaas heeft zijn onmisbare Ozosnel. Bodegraver Martin Luijk kiest voor zijn vriend Tamme. En waar de eerste twee hun roem te danken hebben aan veldslagen en cadeautjes, draait het bij de 79-jarige Martin en de 21-jarige Tamme om pure vriendschap. Op woensdag 5 maart, de verjaardag van Martin, werd het onafscheidelijke duo samen 100 jaar oud. Een bijzonder jubileum dat staat voor de band tussen mens en dier.
door Duarte dos Santos Estrafalhote
Paardensport is populair in Nederland. Ons land kent een rijke traditie in de sport en staat internationaal hoog aangeschreven. Anky van Grunsven en Jeroen Dubbeldam behaalden zelfs meermaals goud op de Olympische Spelen. Ook recreatief wordt er veel paardgereden, het aantal schommelt rond de 500.000 ruiters. Martin is er daar één van en viert nog wekelijks zijn passie.
Zeeuwse boomgaarden
De liefde voor paarden ontstond bij Martin al erg vroeg. “Oorspronkelijk kom ik uit Zeeland en daar kwam ik als kind in aanraking met werkpaarden. Als jong mannetje was ik vaak bij de boer te vinden om te helpen met de verzorging van zijn dieren,” vertelt hij. Hoewel de jonge Martin als ‘boerenknecht’ gauw binding kreeg met de paarden, duurde het even voordat hij ook daadwerkelijk in het zadel sprong. Martin: “Er waren nog niet zoveel opties qua maneges en paardrijlessen. Het bleef bij mij toen vooral bij het zelf rijden door de Zeeuwse boomgaarden. Dat was wel een mooie beleving!”
Wanneer Martin in 1970 naar Bodegraven verhuist, krijgt de interesse voor de paardensport een laatste groeispurt. De 79-jarige ruiter weet zich het moment nog goed te herinneren. “Wij stonden toen tijdens een vakantie op een camping waar ze ook een manage hadden. Daar reden we tussen de tentjes en caravans door. Na die ervaring wist ik zeker dat ik het paardrijden wilde oppakken,” blikt Martin terug.
Kort na dit besluit volgt er een lange reis langs verschillende maneges en verenigingen. “Eerst ging ik naar de manege waar nu vogelpark Avifauna ligt. Tegelijk reed ik toen bij de manege Les Chevaliers in Bodegraven. Later kwam ik in contact met Boskoopse ruitervereniging De Bosgouwruiters en ben ik daar lid geworden. Via die vereniging ben ik uiteindelijk gaan mennen, het rijden met paard en wagen,” vertelt hij. Bij die laatstgenoemde vereniging heeft Martin ook lange tijd een bestuursfunctie bekleed.
Koelbloedig
Gaandeweg zit Martin in het zadel bij verschillende paarden. Helaas bracht dit hem soms verdrietige momenten. Zo moest hij tot twee keer toe een paard laten inslapen door een vroegtijdige ziekte en blessure. Gelukkig vindt de ruiter in 2011 via een manege in de Bollenstreek zijn huidige ruin, een gecastreerde hengst, Tamme. Volgens Martin was de band tussen de twee gelijk goed. “Tamme was 7 jaar oud en door zijn vorige eigenaar ‘netjes naar de hand gezet’. Dat merkte ik gelijk tijdens het proefrijden. Op de route stuitten Tamme en ik op een spoorwegovergang waar we moesten wachten. We stonden daar naast een ronkende vrachtwagen, wat voor sommige paarden al onprettig is. Toen ook nog eens de trein met een gigantisch kabaal langskwam, vertrok Tamme geen spier. Hij bleef kalm en dat zorgde voor vertrouwen. Onze band was direct bezegeld.” De ‘koelbloedigheid’ van Tamme is volgens Martin mede te verklaren door zijn ras: Friese paarden hebben normaal gesproken minder temperament dan een Arabier, een zogenaamde ‘volbloed’.
De relatie tussen paard en mens is volgens Martin iets bijzonders. “Een paard is een vluchtdier. Ze zijn erg sensitief en voelen de hartslag van andere dieren in hun kudde. Daarbij komt dat paarden van nature behoefte hebben aan een duidelijke leider. Tot slot is het noodzakelijk om de lichaamstaal van een paard te herkennen. Als je met een paard bezig bent, is het belangrijk om met al die zaken rekening te houden. Wanneer je dit op een goede wijze doet, merk je dat een paard je als een kuddegenoot gaat zien.”
Onbetaalbaar
Al 14 jaar lang werken Martin en Tamme samen. “Vooral recreatief,” benadrukt Martin. De 79-jarige ruiter maakt op zijn leeftijd graag gebruik van Tammes dienstbaarheid. “Tamme en ik gaan er vaak op uit. Bijvoorbeeld begin oktober, wanneer we op de Veluwe een ‘menweekend’ hebben. We spannen de paarden voor de wagens en rijden dan door het schitterende landschap heen met menners onder elkaar,” zegt Martin. Verder is Tamme ook actief op de Najaarsmarkt in Bodegraven en als span voor rouwkoetsen.
De vele activiteiten samen houden Martin fit. “Ik wandel en fiets veel, maar het rijden op Tamme zorgt ervoor dat ik spieren train die je in het dagelijks leven niet veel gebruikt. Probeer maar eens een uur ongetraind op een paard te zitten, dat voel je de volgende dag wel!” vertelt hij lachend. Mede door de paardensport is Martin op sociaal gebied nog erg actief. Tijdens het verzorgen van zijn trouwe ruin op de manege komt hij mensen tegen waarmee hij zijn passie deelt. “Het sociale aspect is voor mij erg belangrijk. Het is een beetje zoals de ‘derde helft’ bij voetbal.”
Martin wil nog vele jaren genieten van de tijd met zijn trouwe vriend. “Het allerbelangrijkste is de liefde die je aan je paard geeft. Het is een dagtaak, maar wat je ervoor terugkrijgt, is onbetaalbaar. Ik hoop dat we, zolang Tammes en mijn gezondheid het toelaten, samen nog veel moois mogen meemaken!”