Adviesraad Sociaal Domein: sociale luis in de pels van de gemeente
PolitiekBODEGRAVEN-REEUWIJK - Maandelijks houden tien inwoners samen de gemeentelijke plannen tegen het licht op het gebied van jeugd, zorg en gezondheid. Momenteel werkt deze Adviesraad Sociaal Domein aan een kritisch ongevraagd advies over de ondersteuning van mantelzorgers. Voorzitter Marlou Min: “Inwoners missen dat de gemeente er voor hen is.”
door Key Tengeler
In het Everthuis schuiven Marlou Min en Cees Vermeulen aan tafel. Ze zijn beide vrijwilligers van de 10-koppige Adviesraad Sociaal Domein (ASD). Toch hebben de twee een heel andere achtergrond. Marlou is een bekende in de materie: ze is haar hele leven bij gemeentes en de vakbond bezig geweest met sociale diensten en kansengelijkheid.
Cees heeft een lange carrière achter de rug bij KLM, een heel andere wereld dan de sociale ambtenarij. Toch komt zijn betrokkenheid niet ‘uit de lucht’ vallen. “Bij KLM hield ik mij bezig met het inrichten van processen waarin de mens centraal stond, dat is precies waar het in het Sociaal Domein ook om draait. Daarnaast ben ik veel in aanraking geweest met het onderwerp in mijn ruim 30 jaar als jeugdcoördinator bij voetbalvereniging WDS.”
Onduidelijke regels
De leden van de ASD geven een inwonersblik op de plannen, processen en regels van de gemeente in het Sociaal Domein. Denk aan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor schuldhulpverlening of het formulier dat je moet invullen om een traplift aan te vragen als je niet meer goed ter been bent. Hoe pakt dat beleid in de praktijk uit? Waar lopen inwoners tegenaan?
“De ambtenaren die dit beleid maken, zijn er de hele dag mee bezig, dus die weten precies hoe het zit,” legt Marlou uit. “Maar inwoners zoeken deze hulp pas als ze het nodig hebben, misschien één of twee keer in hun leven. Die moeten de ondersteuning ook kunnen vinden en begrijpen.”
En dat valt vaak niet mee, zo blijkt. Inwoners vinden het beleid onduidelijk of ingewikkeld, ze weten niet dat bepaalde ondersteuning bestaat of kunnen het niet vinden. “Neem bij de Groene Hart Pas, waarmee mensen met een lager inkomen een bijdrage krijgen voor sport en cultuur. Toen de wethouder zelf een keer het formulier daarvoor invulde, schrok hij hoeveel gegevens je paraat moest hebben om hem te krijgen. Terwijl de bedoeling is dat die door veel mensen wordt gebruikt.”
Moeilijk
Een soepel aanmeldingsproces is om nog een reden belangrijk: inwoners zijn al een flinke drempel overgestapt om bij het loket terecht te komen. “Medewerkers van de Voedselbank vertelden over de schaamte die mensen voelen om bij hen aan te kloppen. Als ze dan toch komen, moeten ze geen dichte deur vinden, want dan proberen ze het nooit meer. In de Krimpenerwaard word je daarom gelijk geholpen en wordt pas daarna gekeken naar de cijfertjes.”
Toch gebeurt in de praktijk vaak het omgekeerde. “Wat doen veel mensen als ze hulp nodig hebben? Ze bellen het algemene nummer van de gemeente. Maar die medewerkers kunnen niet direct helpen.” Zo belde een mantelzorger die de ASD sprak omdat ze van de trap was gevallen en ze niet meer voor haar ouders kon zorgen. “Ze kreeg te horen waar hulp te vinden was, maar het bieden van hulp ontbrak. Als inwoner in de penarie moest ze zelf een zoektocht beginnen, terwijl ze tot hier in de stress zat,” gebaart Marlou met haar hand ter hoogte van haar voorhoofd.
Hoe werkt de Adviesraad Sociaal Domein?
De ASD is een onafhankelijke groep inwoners die gemiddeld vijf adviezen per jaar geven aan het college van B en W en de gemeenteraad over nieuw beleid op het Sociaal Domein. Het meeste advies is gevraagd – het college is dit wettelijk verplicht. “Officieel hebben we bij een beleidsstuk zes weken om te reageren, maar wij proberen al in gesprek te gaan tijdens het maakproces, zodat we weten waar ons advies het meest nodig is,” licht Marlou toe.
De ASD is daarbij het meest scherp op de uitvoering. Cees: “Wil de gemeente meer voorlichting geven over gezond leven, prima. Maar hoe vullen ze dat in? Is het alleen een wens of is er ook een uitvoeringsplan? Meer folders maken heeft bijvoorbeeld geen zin als je mensen wil bereiken die de taal niet goed machtig zijn.” De gemeente is verplicht op deze adviezen te reageren.
Hiernaast geeft de ASD ongevraagd advies over thema’s die zij zelf signaleren zoals jongerenbeleid en mantelzorg. “Ambtenaren zijn jaloers op de hoeveelheid expertise die in ons team zit,” lacht Marlou. “We hebben mensen met ervaring in sociale teams, de inkoop van zorg, buurthuizen, de juridische en financiële wereld, enz. Dankzij die breedte kunnen we kritische vragen stellen en een waardevolle discussie voeren.”
Ongevraagd advies
Ook al ligt de taak van de adviesraad op het Sociaal Domein, de leden zoeken in hun adviezen graag de randen van het veld op. “Een inwoner weet niet onder welke wet die valt, dus voor ons maakt dat ook niet uit,” zegt Marlou stellig. Ze verwijst daarbij naar het ongevraagd advies over jongerenbeleid. “We hebben aan 37 jongeren in de gemeente gevraagd waar zij tegenaan liepen in de gemeente. Dat kon te maken hebben met jeugdzorg, maar ook met veilig naar huis fietsen in het donker of slechte bereikbaarheid met het ov. Het werd duidelijk dat elke kern zijn eigen uitdagingen heeft; één algemeen beleid voor de hele gemeente werkt niet.”
Vorige week legde de ASD de laatste hand aan een ongevraagd advies over de ondersteuning van mantelzorgers, nadat deze ondersteuning begin dit jaar is wegbezuinigd bij SAM Welzijn. “Het sociaal team Boris heeft een deel van de taken overgenomen, maar heeft minder budget en richt zich op individuele zorg, terwijl SAM ook collectieve activiteiten organiseerde,” licht Marlou toe. “Dat blijkt heel zinvol te zijn geweest. Mantelzorgers weten nu niet goed waar ze terecht kunnen met hun vragen.” Het advies is inmiddels aan het college en de gemeenteraad gestuurd.
Uitbreiding
De Adviesraad Sociaal Domein is op zoek naar nieuw lid. “We zijn in principe met genoeg, maar zorgen graag voor zo breed en divers mogelijke basis.” Het helpt als je een achtergrond hebt in het Sociaal Domein, maar andere ervaringen – zoals een carrière bij de KLM – zijn net zo waardevol.
Ook heeft de ASD de wens om een ‘panel van sleutelfiguren’ in te richten met inwoners die zelf ervaring hebben met verschillende onderdelen van het Sociaal Domein.
Wil jij bijdragen? Neem contact op met Marlou Min, voorzitter@adviesraadbodegravenreeuwijk.nl of 06-53934372.