Het Openbaar Verleden
Ignác Semmelweis: dwarse dokter met schone handen
REEUWIJK-BRUG - In Reeuwijk is een straat vernoemd naar Ignác Fülöp Semmelweis (1818–1865). Dit keer gaat het niet om een koning of generaal, maar een arts die iets ogenschijnlijk eenvoudigs invoerde: handen wassen. Dat klinkt vandaag logisch, maar in de negentiende eeuw was het een revolutionair idee.
Semmelweis werd geboren in Boeda (Hongarije) en werkte vanaf 1844 in het Allgemeines Krankenhaus in Wenen. Daar viel hem iets op. In het ziekenhuis waren twee kraamafdelingen: één waar vroedvrouwen werden opgeleid en één waar medische studenten werkten. Op de afdeling van de studenten overleden veel meer vrouwen aan kraamvrouwenkoorts dan op de andere afdeling. Soms zelfs vier keer zoveel.
De gangbare verklaring had het over 'miasma’s', oftewel slechte dampen in de lucht. Semmelweis geloofde daar niet in. Hij zocht naar een tastbare oorzaak. Die vond hij na de dood van een collega, die overleed aan bloedvergiftiging na een snijwond tijdens een autopsie. De ziekteverschijnselen bleken sterk te lijken op die van vrouwen met kraamvrouwenkoorts.
Gedurfde conclusie
Semmelweis trok een gedurfde conclusie: artsen en studenten namen via hun handen ziekteverwekkend materiaal mee uit de snijzaal naar de kraamkamer. Hij stelde daarom verplicht handwassen met een chlooroplossing in. Het effect was direct zichtbaar. Het sterftecijfer daalde spectaculair, van gemiddeld rond de 10 procent naar 1 à 2 procent.
Toch werd hij niet geprezen. Integendeel. Veel collega's voelden zich aangevallen door de suggestie dat zij zelf verantwoordelijk waren voor sterfgevallen. Zijn ideeën werden weggewuifd en zijn publicatie in 1861 vond weinig gehoor. Semmelweis raakte verbitterd. In 1865 overleed hij, nog geen 50 jaar oud, onder tragische omstandigheden.
Latere erkenning
Pas decennia later, toen wetenschappers als Louis Pasteur het bestaan van bacteriën aantoonden en antiseptische methoden gemeengoed werden, kreeg Semmelweis toch het gelijk dat hij tijdens zijn leven nauwelijks ontving.