Vaandragers in Bahrein: ‘Vandaag boffen we, want het luchtalarm werkt niet’

wo 11 mrt, 00:25 Interview

REEUWIJK / BAHREIN - Het is een gesprek met twee gezichten. Aan de ene kant vertellen Jaap, Wendy en Celine Vaandrager vol enthousiasme over het mooie leven dat ze hebben in Bahrein. Aan de andere kant onderbreken ontploffingen in de verte hun verhalen. Ze hadden eigenlijk in het vliegtuig moeten zitten dat maandag nog net uit Abu Dhabi mocht vertrekken. “Toevallig, om weer eens naar Nederland te komen. Maar we kwamen niet meer weg uit Bahrein. Gelukkig leverde het twee plekjes extra op voor gestrande reizigers.”

door Key Tengeler

Wendy is geboren en getogen in Reeuwijk, en dat is nog steeds haar Nederlandse thuisbasis. Samen met Jaap woont ze het grootste deel van het jaar in Bahrein, maar ze strijken ook geregeld neer op de ’s Gravenbroekseweg. “Ik heb warme herinneringen aan Reeuwijk en ik ben er nog steeds graag.” Jaap komt zelf uit Rijswijk, maar heeft vroeger wel veel gesurft op de Reeuwijkse Plassen. “Op slechts 30 kilometer van elkaar opgegroeid en elkaar toch in het grote Midden-Oosten gevonden. Romantisch, hè?”

Hoe dat kon gebeuren? Ze hadden beide een vader die voor zaken in ‘de Arabiën’ zat. Wendy’s vader werkte lang voor Aramco, de staatsoliemaatschappij van Saoedi-Arabië. Het wekte haar interesse voor het gebied en ze startte als stewardess gestationeerd in Bahrein. Jaaps vader, de Alphense ondernemer Jaap Vaandrager, deed met zijn bedrijf Hyva zaken in Saoedi-Arabië en vond het begin jaren 80 wel een goed idee om zijn zoon daar voor een jaar naartoe te sturen. Na dat jaar startte Jaap zijn eigen bedrijf en werd klant van zijn vader. “Hij zei: ‘Als je genoeg verkoopt haal ik je op op Schiphol en mag je kiezen wat we eten. Als je verlies maakt, kom je maar met de trein terug en eet je wat de pot schaft.’ Ik ben een van zijn grootste klanten geworden,” grinnikt Jaap.

Reeuwijk in Bahrein

Even verdwijnt de trotse glimlach als in de verte een knal klinkt. Daarna vervolgt het paar monter hun verhaal. In 1995 verhuisden ze van Saoedi-Arabië naar Bahrein, ze trouwden en kregen vier kinderen. Wendy: “Je hebt hier een charmante mix van grote winkelcentra en kleine stalletjes en marktjes, de oude souk. Het is een eiland met kleine gemeenschappen waar je iedereen wel kent – bijna als Reeuwijk eigenlijk!”

Het gezin woont in de Hamala Beach Compound, waar ooit de medewerkers woonden van Ballast Nedam, een Nederlands bedrijf dat de 25 kilometer lange brug aanlegde tussen Bahrein en het vasteland van Saoedi-Arabië, de King Fahd Causeway. Nu wonen er allerlei nationaliteiten door elkaar, ook Bahreini. Het heeft iets weg van een vakantiepark, met huisjes die er oorspronkelijk maar een jaar of 10 zouden staan. De tuin kijkt uit op een uitloper van de Arabische Golf, aan de muur hangt een kalender van Mooi Reeuwijk. Die trilt als er weer een knal klinkt in de verte. “Ah, het is hier nog februari zie ik, ik zal hem eens omdraaien.”

Vertegenwoordiger van Nederland

In 2011 kreeg Jaap een nieuwe functie in Bahrein. Tijdens de Arabische Lente kwamen bepaalde bevolkingsgroepen in Bahrein in opstand tegen het regime en veel buitenlanders vluchtten terug naar hun thuisland. “Ik was een van de weinige overgebleven Nederlanders,” vertelt Jaap. “Uiteindelijk wist het regime de opstand onder controle te krijgen met hulp vanuit Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Toen benaderde de ambassade in Koeweit mij of ik Nederlanders hier wilde ondersteunen.” Als honorair consul hielp Jaap Nederlanders 9 jaar lang met problemen met paspoorten, de administratie rond trouwen en geboortes en om hun weg te vinden in zakelijk Bahrein. In 2023 werd hij voor zijn werkzaamheden geridderd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. “Een grote eer. Ik heb me altijd met hart en ziel ingezet om Nederland hier goed op de kaart te zetten. Maar als mijn vrouw niet zo behulpzaam en flexibel was geweest, had ik het niet gered. Zij is echt mijn vangnet.”

Na het consulaat kreeg de familie meer tijd om de wereld rond te reizen, met Bahrein als uitvalsbasis. In coronatijd trokken ze bijvoorbeeld met een caravan door de Verenigde Staten en in 2024 reed Jaap met zijn zoon Jacob van Nederland naar China, dwars door centraal Azië. “Ook door Iran.”

Al de vierde oorlog

Het brengt ons naar de huidige situatie. Sinds Israël en de Verenigde Staten de aanval hebben geopend op Iran, regent het raketten en drones in de landen waar de VS militaire bases hebben, waaronder Bahrein. “Vandaag boffen we, want het luchtalarm werkt niet. Dat betekende voor het eerst in een paar dagen geen gebroken nacht,” reageert Jaap opvallend nuchter. Hij lijkt niet erg onder de indruk van het militair geweld in de omgeving. “Dit is mijn vierde oorlog: de Golfoorlog, de Irakoorlog, de opstand en nu Iran. We vertrouwen erg op het afweersysteem, dat haalt 93 procent van de raketten en drones uit de lucht. Dat zijn ook de explosies die we af en toe horen. Maar de aanvallen zijn niet gericht op burgerdoelen, maar op militaire bases aan de andere kant van het eiland.”

Natuurlijk maakt hij zich zorgen, maar dat gaat meer over de zaak. “Normaal is dit een tijd van veel bezoeken, dat wordt nu allemaal gecanceld. Inkopers zijn heel voorzichtig.” Zijn bedrijf houdt hem ook gebonden aan Bahrein. “Ik heb hier meer dan honderd man personeel. Moet ik hen achterlaten omdat ik het te onveilig vind? Dat is een vreemd signaal.”

De flat in hoofdstad Manama die is geraakt door een afzwaaiende raket. - privéarchief

Deurklink

Toch kunnen de Vaandragers niet ontkennen dat hun dagelijks leven wordt geraakt door de gebeurtenissen. In de winkels moet je er “als de kippen bij zijn als je nog een kip wil bemachtigen”, er staan lange rijen bij de grens en soms is er even paniek als er een waarschuwing uitgaat voor een bepaald gebied of er beelden van een explosie worden gedeeld. “Dat laatste is inmiddels verboden, om geen paniek te zaaien en Iran niet direct te laten weten wat ze hebben geraakt.”

Ook bivakkeerden enkele vrienden bij de Vaandragers omdat die dichter bij de militaire doelen wonen. Dochter Celine is aangeschoven en vertelt dat een vriendin tegenover een flat woont die getroffen werd door een afzwaaier.” De familie is even stil. “Daar was er weer een,” zegt Jaap. Celine lacht. “Nee, pap, dat was de deurklink.” Ze vervolgt: “Iedereen is extra gevoelig voor harde geluiden. Je kunt nu opgepakt worden als je te hard gas geeft in de auto.”

Jaap zucht. “Zolang de brug naar Saoedi-Arabië heel blijft, houden we het hier wel vol. Anders hebben we nog een volgetankt bootje liggen, voor de zekerheid. Ik hoop dat het snel over is, maar ik vrees dat het nog lang gaat duren.” Heel jammer, voegt hij toe: “Ik ben bang dat de Formule 1 straks ook niet doorgaat.”

Cultuurverschillen
Wat maakt het leven in Bahrein anders dan in Nederland? Volgens Jaap en Wendy moeten we daarvoor bij Celine zijn: opgegroeid in Bahrein, in Nederland gestudeerd en daarna teruggekomen om in het bedrijf van haar vader te werken. Dat was ‘de makkelijkste keuze die ze ooit heeft gemaakt’. “Het leven is hier gewoon makkelijker, alles wordt voor je geregeld. Qua vervoer staat er bijvoorbeeld altijd een taxi klaar en bij het tankstation vullen ze de auto voor je. In Nederland moest ik met het openbaar vervoer leren omgaan en stond ik in de fietsfile.”

Je zou misschien verwachten dat ze het als jonge vrouw in een Arabische zakelijke wereld niet makkelijk heeft, maar dat ervaart ze anders. “Mijn collega’s zijn heel respectvol, en een klein beetje voorzichtig.” “Je bent hier wel een pionier!” reageert haar vader. In 2018 mochten vrouwen in Saoedi-Arabië voor het eerst autorijden en jij hebt dat gelijk gedaan.” Celine vervolgt: “Toen heb ik met een groep vriendinnen uit Nederland de allereerste onbegeleide roadtrip in dat land gedaan. Of laatst was ik in een goudmijn die al ruim 10 jaar opereert. Daar was nog nooit eerder een vrouw geweest.” Ze lacht. “Ik vind het fantastisch. Als iemand deze landen beter wil leren kennen, neem ik ze graag mee!” Op de achtergrond klinkt weer een klap, een grote dit keer. “Als het wat rustiger is tenminste.”