‘Voor je het weet, val je tussen wal en schip’

wo 15 apr, 05:15 Interview

BODEGRAVEN – Waar klop je aan als je door een combinatie van officiële regels, ingrijpende gezondheidsproblemen en een gebrek aan inkomen dakloos dreigt te worden? De 63-jarige Rik Kalter uit Bodegraven worstelt met deze prangende vraag. Door het delen van zijn verhaal hoopt hij op meer begrip voor mensen die in een soortgelijke situatie als hij zitten.

door Duarte dos Santos Estrafalhote

Geheel toevallig komt Rik in 2019 in zijn inmiddels geliefde Bodegraven terecht. Tijdens een lange treinreis terug naar zijn voormalige thuisstad Den Haag strandt Rik op het station in Bodegraven. De reden voor het oponthoud is bijzonder: verderop staat een kudde koeien op het spoor. Om de tijd te doden loopt hij nieuwsgierig het centrum in en wordt hij verliefd op het dorp. “Ik begon met een wandeling die achteraf mijn leven heeft veranderd,” vertelt hij in een eerder interview in Kijk op Bodegraven-Reeuwijk.

In stenen

Niet veel later verhuist Rik naar Bodegraven en koopt hij een appartement in het centrum. Ook gaat hij op zoek naar een baan, maar dat blijkt lastiger dan in eerste instantie gedacht. Rik kampt namelijk met meerdere gezondheidsklachten die de zoektocht naar een geschikte baan erg moeilijk maken. Het uitblijven van een vast inkomen maakt dat hij maar net de eindjes aan elkaar kan knopen. “Ik heb lang moeten teren op mijn spaargeld. Dat was een redelijk bedrag, maar ook daar komt een eind aan,” legt hij uit.

Omdat hij een koophuis heeft, beschikt hij over een te groot vermogen om in aanmerking te komen voor een uitkering. “Daar kan ik mij in vinden. Toch is het een probleem. Mijn vermogen zit in stenen, mijn appartement. Daar kan ik niet zomaar bij,” zegt hij. Volgens Rik houdt hij deze situatie nog ongeveer een half jaar vol. Daarna rest noodgedwongen de verkoop van zijn appartement.

Woningnood

Maar ook met de verkoop van zijn woning ontstaat geen duurzame oplossing. Iets anders kopen lukt hem niet in de huidige huizenmarkt. Rik richt zich op een huurwoning en zoekt contact met verschillende instanties, waaronder woningcorporatie Mozaïek Wonen en Boris, het sociaal team van de gemeente. Bij de laatstgenoemde komt hij niet verder en bij de woningcorporatie loopt het ook anders dan gehoopt.

Goede moed

Het moment dat hem is bijgebleven, is de afspraak met Mozaïek Wonen die op het laatste moment wordt geannuleerd. “Die bewuste ochtend stond ik vol goede moed op, ik verwachtte een gesprek waarin ik mijn ei kwijt kon. Dat viel al snel in het water. Toen ik mijn mailbox opende, zag ik het volgende bericht: ‘U mag in principe een urgentieaanvraag doen, maar op dit moment heeft dat geen zin, omdat er geen sprake is van een acute noodsituatie. Daarom gaat de afspraak van vandaag niet door.’”

Vooral het feit dat hij verder geen toelichting op de uitspraak ontvangt, stelt Rik teleur. “Ik ben niet boos en verwijt instanties niet dat ze de procedures volgen,” zegt hij. “Maar waar is de menselijke maat?” Na deze nieuwe tegenvaller stuurt hij uit wanhoop een brief met zijn verhaal naar lokale media.

Miscommunicatie

De woningcorporatie zegt bij navraag dat het afzeggen van het gesprek met Rik een fout is geweest, hoe die kon gebeuren is onduidelijk. “We vinden het enorm vervelend dat de heer Kalter onterecht niet op gesprek is gekomen,” zegt een woordvoerder van Mozaïek Wonen. “Zulke gesprekken zijn belangrijk omdat we daarin aan woningzoekenden beter onze verwachtingen kunnen toelichten. Ook is er gelegenheid voor woningzoekenden om vragen te stellen. Tijdens zo’n gesprek leggen wij ook uit waar onze adviezen over een urgentieaanvraag op gestoeld zijn en hoe het aanvraagproces in zijn werk gaat,” voegt de woordvoerder toe.

Verder zegt de woordvoerder dat op het moment dat Mozaïek Wonen het negatieve advies voor de urgentieaanvraag gaf, zijn medische situatie niet in beeld was. “Op dat moment hadden wij alleen zicht op een gedeelte van zijn situatie. Daaruit bleek dat hij niet in een directe noodsituatie zit. Het moeten verkopen van een huis rekenen wij, met grote uitzonderingen daargelaten, niet als voldoende urgentie.” De woningcorporatie benadrukt nadrukkelijk dat het eenieder vrijstaat een urgentieaanvraag te doen, zelfs wanneer er een negatief advies is afgegeven.

Urgentie: hoe zit dat?
Een urgentieverklaring geeft voorrang bij het vinden van een huurwoning bij een woningcorporatie, maar wordt alleen in uitzonderlijke situaties toegekend. Aanvragen worden uitsluitend behandeld als aan de basisvoorwaarden wordt voldaan, zoals minimaal 18 jaar zijn, ingeschreven staan bij MijnDak, een binding hebben met de gemeente en een inkomen onder de vastgestelde grenzen. Daarnaast moet sprake zijn van een acute noodsituatie die niet door eigen toedoen is ontstaan en moet je zelf actief hebben gezocht naar woonruimte.

Voorbeelden van urgente situaties zijn onder andere relatiebeëindiging met zorg voor kinderen, werkgerelateerde verhuisplicht (bijvoorbeeld politie of brandweer), een onbewoonbare woning door calamiteiten, medische of mantelzorgsituaties of ernstige bedreiging en geweld.

Zoektocht

Rik laat zich niet uit het veld slaan en pakt het ongelukkige voorval aan om zijn verhaal te delen: “Er zitten ongetwijfeld meer mensen in een soortgelijke situatie. Voor je het weet, val je tussen wal en schip. Het is van belang dat organisaties meer rekening houden met bijzondere gevallen.”

Voor Rik blijft de zoektocht onverminderd doorgaan. Van Mozaïek Wonen heeft hij niets meer vernomen. Hij reageert nu zelfstandig op woningen, ook buiten de gemeentegrenzen, en overweegt om op grond van zijn gezondheidsproblemen toch een urgentieaanvraag te doen. De komende maanden zijn daarbij allesbepalend. “Ik verwacht geen wonderen,” zegt hij. “Maar ik blijf het liefst in het dorp waar ik mij zo thuis voel. Want van woning wisselen is één ding, maar een nieuw thuis vinden is heel wat anders.”