‘Je kunt ondernemen zonder koud en hard te zijn’
BedrijfsberichtDRIEBRUGGEN - Al meer dan een eeuw huist trappenfabriek Vios aan het Hoogeind in Driebruggen. “Al zou je niet zeggen dat hier tegenwoordig 4,5 hectare aan bedrijfsterrein ligt,” grinnikt operationeel directeur Joost Kruis. Wat nu zijn kantoor is, was vroeger de woonkamer. De productie is verspreid over diverse loodsen aan weerszijden van de weg. “Het is hier net een klein dorp. Om 5.00 uur staat de koffie klaar en lopen hier mensen op en neer met allerlei verschillende karakters en culturen.”
door Key Tengeler
De geschiedenis van Vios trapte af in 1914 met een kleine werkplaats aan huis. Ondanks enkele uitstapjes naar kozijnen en ander houtwerk zijn trappen altijd de kern van het bedrijf gebleven. In de jaren 50 werd het bedrijf overgenomen door de familie Griffioen, waarvan nog steeds enkele familieleden in het bedrijf werken. Sinds 2000 is Vios onder leiding van twee oud-medewerkers “als een broccoli ontploft”. Het aantal vaste medewerkers verdubbelde en inmiddels werken er ruim tweehonderd mensen op het trappenterrein.
Zelf werkt Joost pas 3,5 jaar bij Vios. Dat deed hij de eerste drie maanden als ‘undercover boss’; de medewerkers wisten niet dat hij de ‘grote baas’ zou worden. “Je gedraagt je anders als je weet dat de baas kijkt. Dat is ook logisch, want als directeur moet je gelijk handelen als je iets hoort of ziet wat niet door de beugel kan.” Al snel vermoedden mensen wel dat Joost iets in het management zou gaan doen, maar niet dat hij de nieuwe directeur zou zijn. “Ik wilde ontdekken wat er echt speelt, hoe mensen werken en welke processen goed lopen en welke niet. Zo zag ik op een van mijn eerste dagen een teamleider een stuk hout wegpakken vlak voordat de frees eroverheen zou gaan. Hij vond de planning halen blijkbaar belangrijker dan veiligheid. Nu benadrukken we overal dat veiligheid op 1 staat.”
De oorsprong van ‘Vios’
Er gaan veel verhalen de ronde over waar de naam ‘Vios’ vandaan komt. Sommigen zeggen dat het staat voor ‘Veiligheid’ of ‘Vooruitgang is ons streven’, een slogan die begin twintigste eeuw tot meer organisaties met de naam ‘V.I.O.S.’ leidde. Maar Joost hoorde van de toen 97-jarige zoon van de oprichter een andere verklaring: “Het was toentertijd gewoon een mooie meisjesnaam.” Volgens de Nederlandse Voornamenbank zijn er echter geen Nederlanders die Vios heten en was het vroeger alleen een volgnaam bij vrouwen van buitenlandse geboorte. Het mysterie kan dus nog even mee.
Automatisering en ambacht
De productiehallen van Vios zijn verdeeld in twee stromen: productie in serie en ‘sp’ – ‘solo’ of ‘special products’. De eerste maakt trappen voor landelijke aannemers met grote woningbouwprojecten, de tweede zijn unieke trappen, die vaak geheel naar smaak worden samengesteld via online webshops. “Het levert een leuk samenspel op tussen automatisering en handwerk,” zegt Joost. Volgens de directeur is echter voor beide nog steeds veel kennis van het vak nodig is. “Het ambacht verdwijnt niet, het verschuift. Nu moeten de programmeurs weten hoe je hout op de juiste manier bewerkt, zodat de machine als het verlengde van hun lichaam kan functioneren. Bovendien blijft hout een natuurproduct; om zeker te weten dat een leuning prettig vasthoudt, moet er een mensenhand overheen zijn gegaan.”
En die mensenhanden zijn bij Vios heel divers. Er werken medewerkers met verschillende achtergronden (Nederlands, Marokkaans, Pools), mensen met autisme, gehoorproblemen of een spraakgebrek. “Ongeveer 10 procent van onze medewerkers heeft een afstand tot de arbeidsmarkt,” vertelt Joost trots. Dit jaar heeft het bedrijf zich hiermee voor het eerst laten certificeren op de Prestatieladder Sociaal Ondernemen. “En we hebben gelijk de hoogste trede gehaald!”
Duurzaam voor de lange termijn
In 2019 is Vios verkocht aan investeringsfonds Anders Invest, een investeringsmaatschappij met een duurzame visie op de lange termijn. “Zij zijn een van de redenen dat ik hier ben komen werken,” vertelt Joost. “Als ze kunnen kiezen voor een minder schone machine van 50 miljoen of een schonere van 150 miljoen, kiezen ze die laatste.” Dat past ook bij hoe Joost het bedrijf wil leiden. “Ik wil graag laten zien dat je kunt ondernemen zonder koud en hard te zijn. Dat je dat extra gesprek aan kan gaan, die extra adem nemen. Daar worden we uiteindelijk allemaal beter van.”
Vios brengt die visie bijvoorbeeld in de praktijk door het dak vol te leggen met zonnepanelen en alleen te werken met FSC-gecertificeerd hout. Ook wordt er heel zuinig omgegaan met de materialen: er worden zoveel mogelijk treden en bomen (de zijkanten van een trap) uit een plank gehaald en de restanten worden gebruikt voor kleinere onderdelen. Zaagsel wordt doorverkocht om tot nieuwe producten te persen of als strooisel in maneges te gebruiken. Bij de spuitmachine wordt de verf opgevangen en gezeefd, zodat het opnieuw in de machine kan. Wat overblijft wordt nog eens gescheiden in schoon water en de laatste pulp.
Trap van sloophout
Sinds kort zet Vios nog een stap verder: het bedrijf maakt trappen van sloophout. “Het klinkt misschien gek, maar sloophout is kwalitatief vaak heel goed hout,” vertelt Joost. “Vroeger werden langzamer groeiende bomen gebruikt, dat maakte het hout steviger. Het hout heeft zich ook al volledig aangepast aan het binnenklimaat, waardoor het minder werkt.”
Het is op dit moment nog best lastig om aan genoeg sloophout te komen. “We willen zoveel mogelijk circulair werken, maar hout dat overblijft, telt als afval en dat mag je vaak niet combineren in een nieuw product omdat dan niet meer herleidbaar is waar het vandaan komt. We mogen onze eigen restanten niet eens samenvoegen tot een nieuwe plank.”
Op 1 juni vertelt commercieel directeur Eric Govers meer over Vios’ circulaire ambities en de samenwerking met Platform Groene Hart Circulair op het symposium van Ondernemersplatform Bodegraven-Reeuwijk (OPBR). Kijk voor meer informatie op www.opbr.nl/symposium.