De laatste vrije maanden van 1940

Terwijl Bodegraven begin 1940 nog maar een paar honderd man van de gemobiliseerde troepen huisveste, bleef de internationale situatie zorgwekkend. Toen op 17 februari ook Finland in oorlog kwam, werd door de vrouwenorganisaties in Bodegraven kleding ingezameld om de bevolking te ondersteunen. Bij de werktuigenfabriek van Hero de Groot aan de Willemstraat en Mauritsstraat werkte het personeel één uur gratis ten bate van de Finse bevolking.

door Cock Karssen

Ook Denemarken werd in april door de Duitsers ‘in bescherming genomen’, wat betekende dat ook Denemarken door hen werd bezet. De Luchtbescherming in onze dorpen waakte vanaf dit moment dag en nacht. Veel van wat in deze periode gebeurde, lezen wij in de plaatselijke krant die werd uitgegeven in onder andere Bodegraven, Reeuwijk, Nieuwerbrug, Zwammerdam de Meije en Nieuwkoop.

Lichtkogels

In maart ontstond er onrust onder de bevolking, omdat er lichtkogels in De Meije en Reeuwijk werden gezien. Men was bang voor spionage. Een militaire patrouille ontdekte om één uur ‘s nachts een eenzame fietser op het fietspad tussen Gouda en Reeuwijk en men verdacht hem van het afsteken van de lichtkogels. De patrouille probeerde de man aan te houden, maar hij reageerde niet op het bevel tot stoppen. Er ontstond een klopjacht, waarbij de man uiteindelijk werd aangehouden. Hij bleek onschuldig, maar wel hardhorend, waardoor hij het bevel tot stoppen niet had gehoord. Uit dit voorval blijkt wel dat er spanning heerste, terwijl er ook steeds relletjes waren tussen NSB’ers die met hun blad ‘Volk en Vaderland ‘ colporteerden en communistische jongeren. 

In het ’Bodegravensch Nieuws en Advertentieblad’ schreef redacteur Cor Karssen op 6 april: ‘Dankzij de vriendelijk attentie van het Hoofd van de Luchtbeschermingsdienst de heer J.P. Veerman kunnen wij de bevolking voor een schrik behoeden. Zaterdagmiddag om half drie zullen namelijk de sirenes op verschillende plaatsen gaan loeien. Men zal zich dan misschien ijlings gaan verstoppen in kelder of schuilplaats in de verwachting vaan een luchtaanval, maar het gaat slechts om een controle van de sirenes.’

Karssen gaf in zijn plaatselijke krant ook altijd veel aandacht aan de nationale en internationale politiek Zo schreef hij op 6 april in zijn Buitenlandse Overzicht: ‘In Engeland heeft men eindelijk een verstandig besluit genomen. Het ministerie daar is gereorganiseerd. Het belangrijkste is dat Winston Churchill nu president is geworden van een soort Centrale Oorlogsraad en daarmee de touwtjes van alle departementen in handen krijgt. Daarmee heeft men een democratische zwakte, namelijk het hebben van te veel ‘leiders’, min of meer overwonnen. Ondanks al deze gebeurtenissen blijven velen, vaak tegen beter weten in, geloven dat Nederland ook deze keer de dans zal ontspringen.’

Hooileveranties

De krant bericht ook van hooileveranties voor de paarden die voor het leger in Bodegraven werden gestationeerd: ‘De hooileveranties aan de militaire overheid is ook deze week doorgegaan. Heel de dag bleven de hooiwagens naar het station rijden, er was meer hooi in onze dorpen te zien dan in de midden zomer en dat in een tijd van lege hooibergen. Wagon na wagon werden op de laadplaats bij het station volgeladen met pakken hooi en weggevoerd. Er kunnen heel wat paarden van het leger weer eten van ons hooi.’

Op 13 april stond in dezelfde krant dat het treinverkeer gestremd werd: ‘De verscherping van de internationale toestand heeft woensdag weer tot resultaat geleid dat de Nederlandse Spoorwegen volgens beperkte dienstregeling gaan rijden. Op onze lijn Utrecht-Leiden reden die dag maar vier treinen. 

Het verder veerkeer werd evenwel met gecharterde bussen verzorgd, die steeds weer tot de laatste plaats gevuld waren. Voor een bezoek van anderhalf uur Utrecht had men op deze dag acht uur nodig!’

Raadsvergadering

Op 8 mei 1940 vergadert de gemeenteraad nog over een aantal onderwerpen. Besproken worden onder andere de problemen over de vuilophaaldienst, de straatverlichting en het afgraven van grond bij de begraafplaats. 

Ook werd er gediscussieerd over het opheffen van de Tollen die tussen Gouda en Bodegraven op Goudse Straatweg stonden. Er werden ook plannen ontwikkeld voor de reconstructie van de Zuidzijde en de Weijpoort. Enkele dagen later breekt de oorlog uit.