Schaarste, hulp en feest in de zomer van 1945

In het laatste verhaal over de Tweede Wereldoorlog in onze regio kijken wij terug op het eerste half jaar na de bevrijding. Hoewel er geen honger meer was, was de voedselsituatie nog lang niet normaal. Het duurde nog tot 1947 voor de distributie van voeding via het distributiekantoor kon worden opgeheven. Pas in november 1948, konden brood, bloem en suiker weer gewoon verkocht worden zonder het bonnensysteem! Begin juli gingen de eerste bussen weer rijden en later werd ook de treinverbinding weer hersteld. Het Rode Kruis werd ingeschakeld om hoofdluis en schurft, die overal de kop opstak te bestrijden.

door Cock Karssen

Na de Tweede Wereldoorlog waren sommige delen van ons land zwaar getroffen en verwoest, zoals de Bommelerwaard. De dorpen van onze gemeente waren bijna schadeloos door de oorlogsjaren heen gekomen, daarom werd al snel besloten om de getroffen gebieden te gaan helpen.

Dit gebeurde al, 5 weken na de bevrijding! Bodegraven adopteerde Ammerzoden en Well samen met de gemeente Reeuwijk en een combinatie van Noord-Hollandse gemeentes. De hulp werd georganiseerd door het Nederlands Volks Herstel ( NVH). Zwammerdam kreeg de plaats Nederhemert toegewezen en Bodegraven, Reeuwijk en Langendijk namen de zorg voor Ammerzoden en Well op zich. Al op 13 juli gaan de eerste schepen uit Reeuwijk en Bodegraven vol met hulpmiddelen naar de Bommelerwaard. Op 16 juli is er 40.000 gulden bijeengebracht, door onder andere diverse voetbalwedstrijden tussen middenstanders te organiseren. Het is verbluffend hoe kordaat er door de bevolking van onze dorpen, zo kort na de bevrijding werd aangepakt om hulp te bieden.

Kledingschaarste

Er bleek na de oorlog grote schaarste te bestaan aan kleding, aangezien veel mensen slechte of zelfs geen schoenen meer bezaten, werden er schoenenruilbeurzen, in de winkel van Kalkman in Bodegraven, georganiseerd. Aan de behoefte aan kleding werd voorzien door zendingen uit het buitenland. In september 1945 kreeg men in Bodegraven een grote zending van wel 1000 kledingstukken die waren bijeengebracht door Engeland, Amerika, Zwitserland en Denemarken. Dit alles werd landelijk georganiseerd door de organisatie HARK. De kleding werd gesorteerd bij de firma Spijker in de Brugstraat. Men kon een verzoek om kleding aanvragen waarna een wijkverpleegster bij de aanvrager aan huis ging kijken of de aanvraag terecht was. Hierbij werden de kasten in huis niet overgeslagen. Voor 9 mantels waren wel 58 aanvragen ingediend!

 Bevrijdingsfeest

De bevolking van onze dorpen hadden behalve de eerste spontane bijeenkomsten, een herdenkingsdienst in de kerken en de feestelijke intocht van de Canadezen, in de eerste week na de bevrijding, nog geen echt feest gevierd. In sommige dorpen ontstonden buurtverenigingen die de straten of wegen versierden, dansavonden organiseerden en spelen voor de kinderen organiseerden. In Sluipwijk is de buurtvereniging ‘Margriet ’nog altijd actief in onze tijd. In de Meije was een eigen oranje feest comité opgericht.

Nadat het gewone leven heel langzaam op gang begon te komen, werd de behoefte aan een echt feest in Bodegraven ook groter. Het in Bodegraven inmiddels weer tot leven gekomen Oranje comité, besloot om in de zomer een groot feest te organiseren dat drie dagen zou duren. Op 29, 30 en 31 augustus, de verjaardag van koningin Wilhelmina werd meteen meegevierd, zou het dorp bol staan van de feestelijkheden.

Onder leiding van de heren Akkermans, Hornsveld en Piscaer werd een groot openluchtspel ingestudeerd, dat ‘Plant den Meiboom’ heette, waarbij een decor met een schip, ‘het schip van Staat’, de achtergrond vormde. In het spel werd de hele geschiedenis van de afgelopen vijf oorlogsjaren uitgebeeld, inclusief de oorlog in Indië. Het feest werd uitgevoerd op het terrein achter de Willibrorduskerk en naast het Parochiehuis aan Oud-Bodegraven. In korte tijd hadden de regisseurs een groot deel van de bevolking gemobiliseerd, en opgeleid om dit grote spel te kunnen spelen. Ondanks de dreigende regen, viel er tijdens de opvoering geen spatje, het spel werd een groot succes.

Het feest werd tot diep in de nacht voortgezet in de eigen buurten, waarbij soms het oer-Hollandse harmonium naar buiten werd gesleept om de feeststemming te verhogen. In Zwammerdam werd het feest op 18 juli gevierd en in Nieuwerbrug vonden op 4 september volksspelen en een optocht plaats.