Herbergen en cafés waren de ontmoetingsplekken

BODEGRAVEN - Het Evertshuis, al jarenlang een belangrijke plek voor cultuur, ontmoeting en vergaderingen, verkeert de laatste tijd in moeilijk vaarwater. In een nieuwe serie verhalen kijken we terug naar de locaties waar men vroeger samenkwam om te vergaderen of cultuur te beleven.

door Cock Karssen

De vele verenigingen en organisaties in onze dorpen hadden ruimtes nodig om te vergaderen of om toneel- en muziekuitvoeringen te organiseren. Van oudsher gebeurde dit in de gelagkamers van cafés en hotels. Omdat Bodegraven, strategisch gelegen aan de brug over de Rijn, een belangrijke pleisterplaats was, kende het dorp altijd herbergen die ook als vergaderplek dienden. Later werden ook lokalen van scholen gebruikt, soms zolders van kaaspakhuizen en vergaderruimten van kerken. In 1927 kwamen daar de lokalen van Het Beursgebouw bij en in 1929 van Rehoboth. Ook de kerken breidden hun vergaderruimten flink uit in Het Anker, Het Centrum en Het Patronaatsgebouw. De komst van Het Evertshuis betekende in onze tijd een grote verrijking. Ook in Nieuwerbrug stond langs de Straatweg een eeuwenoud café, evenals een koffiehuis langs de weg van Reeuwijk-Dorp naar Sluipwijk.

Het Postpaard

In de 19e eeuw was men vooral aangewezen op plaatselijke herbergen en cafés. Een van de oudste herbergen was Het Postpaard, gelegen aan de Tocht (nu de Van Tolstraat). Deze herberg, op de plek van het huidige parkeerterrein, had aan de oostkant drie grote stallen. Daar kon de diligence, bespannen met vier paarden, vanaf de Brugstraat rechtstreeks inrijden. Op oude foto’s zijn naast het voormalige gemeentehuis nog twee stallen te zien.

Het Postpaard werd regelmatig bezocht door koninklijke gasten, zoals kroonprins Willem II, die er onderweg van Het Loo naar Den Haag de paarden liet verversen en zich even opfriste. Al in 1672 huisvestte de herberg de commandant van de Franse troepen. Ook de schout en schepenen gebruikten de locatie als ‘regthuys’. Aan het einde van de 19e eeuw vergaderde de gemeenteraad er. In 1869 besloot men de herberg aan te kopen als gemeentehuis, omdat de eigenaar een nieuwe herberg liet bouwen op de plaats van de oostelijke stal.

De grote brand van 31 mei 1870 gooide roet in het eten, maar wonder boven wonder bleef de nieuwe herberg gespaard. In de loop der tijd wisselde de herberg verschillende keren van eigenaar: Blom, Van Rossum en Overkamp (nu Baas Bodegraven). In 1925 liet Van Rossum achter het hotel een grote zaal met toneel bouwen, geschikt voor 450 bezoekers. Hier is nu een kledingwinkel gevestigd. Boven de stal kwamen in 1930 schietbanen voor diverse verenigingen. Na een verbouwing in opdracht van de familie Overkamp in 1958 beschikten de zalen en het hotel weer over alle moderne gemakken. Vele uitvoeringen van koren en muziekgezelschappen, feestavonden en grote manifestaties vonden er plaats. Ook draaide de Novabioscoop van Heemskerk er jarenlang films.

Van Haaften

Minstens zo oud en beroemd was de herberg naast de brug, beter bekend als Hotel Van Haaften of Hotel Oudejans. Al in de 17e eeuw stond hier een herberg, wat bevestigd werd door de vondst van een waterput uit die tijd. In 1855 werd het gebouw nog verbouwd voor 374 gulden, maar in 1870 ging ook dit pand verloren bij de grote dorpsbrand. Bij de herbouw datzelfde jaar adviseerde de plaatselijke toneelvereniging H.K. Poot over de afmetingen van het toneel en de toneelzaal. Het hotel verwierf landelijke bekendheid en beschikte over een kolfbaan, een oud-Hollands balspel. Jarenlang leidde de familie Van Haaften het bedrijf, later gevolgd door Simon Oudejans en mevrouw Van der Veer-Oudejans.

Naast de toneelzaal, waar talloze toneelstukken werden opgevoerd, had het hotel diverse vergaderzalen. De vereniging van kaashandelaren werd er opgericht en herensociëteit Concordia beschikte er zelfs over een eigen ruimte. Soms vonden er vier vergaderingen tegelijk plaats. De laatste uitbaters van dit trotse hotel waren de familie Stangenberg. Tegenwoordig is in de vroegere toneelzaal het ‘Restaurantje langs de Rijn’ gevestigd en in het pand aan de Brugstraat een makelaarskantoor in de oude gelagkamer.