In gesprek met Johnny, een van de vrijwilligers
In gesprek met Johnny, een van de vrijwilligers Foto: Marlien van Leeuwen

De Lansing: het levenswerk van Jan van Leeuwen

Human Interest

REEUWIJK - Tussen Boskoop en Reeuwijk is in de loop der jaren een waanzinnig mooi natuurgebied ontgonnen: De Lansing. Het gebied is niet voor de landbouw of kwekerij, maar om puur natuur te recreëren. Geen elektriciteit, wel stromend water; althans, dat van de slootjes tussen de eilandjes door. Op een tiental eilandjes na is er niets. En juist dat is groots.

door Marlien van Leeuwen

De 89-jarige eigenaar Jan van Leeuwen is zelf een wonder der natuur. De artsen staan versteld, telkens weer. Hij heeft verschillende soorten kanker gehad die hem niet klein kregen. Alles bij elkaar heeft hij al zo’n 25 keer op de operatietafel gelegen, maar Jan is hier nog niet klaar. Hij wil minimaal 100 worden. Dat moet ook wel, als je zijn enthousiaste plannen hoort. De artsen adviseren hem allang niet meer toch vooral rustig aan te doen. “Ga jij maar werken,” zeggen ze. En zijn natuurgebied is zijn kuuroord.

Lagere school

Jan is geboren aan de Nieuweweg, toen een weggetje tussen de polders van Middelburg en Randenburg in. Hij is er een uit een gezin van acht kinderen. Op de lagere school was hij geen hoogvlieger. Jan: “Ze hebben mij steeds over laten gaan, niet omdat ik het kon, maar omdat het toch niets zou worden. Ga maar werken, was het advies.” Sommige mensen zijn niet geschikt voor de schoolbanken, die observeren de wereld om hen heen en leren zo. Daarmee blijken ze vaak slimmer dan de massa, denkt Jan. De natuur liegt niet en dat heeft hij al diverse keren aan hoogopgeleide heren moeten uitleggen (soms tevergeefs).

Jan zit vol verhalen, het ene nog markanter dan het andere. Maar vandaag blijven we bij zijn natuurgebied De Lansing, waar al zijn vrije tijd in zit en altijd heeft gezeten. Zijn vrouw en (destijds kleine) kinderen, ze komen op de tweede plaats. Ondanks dat steunen ze hem met liefde, aan alle kanten.

Verhuur van viswater

Wat nu De Lansing is, waren vroeger hooilanden, graslanden om het hooi van te oogsten als voer voor het vee in de wintermaanden. Jans observatievermogen was de grondslag voor het natuurgebied. “Er was een boer,” zo begint Jan zijn relaas, “die verhuurde viswater aan mensen uit de stad. Om daar te komen moesten ze over zijn land. Dat was niet handig en dus besloot ik een stuk land van een boer te kopen waar het water direct naast liep. De sloot heb ik schoon gebaggerd, daar houdt vis van. Het moet schoon en diep zijn. Dat stuk land heb ik door middel van heggetjes verdeeld, zo had iedere Hagenaar (of Hagenees) zijn eigen privélandje. Zo ben ik pakweg 49 jaar geleden begonnen.”

Jan heeft een vooruitziende blik gehad. Langzaamaan heeft hij het natuurgebied ontgonnen tot wat het nu is. Het lijkt wel een replica van de Biesbosch als je erdoorheen vaart. Dat varen gebeurt uiteraard met een elektromotor en anders een roeiboot. Je hoort hier geen ronkende motortjes, alleen de stilte van de natuur, die hooguit verscheurd wordt door een krijsende reiger of het gakken van ganzen.

Wilgen recyclen

“Alles bij elkaar, zo’n 40.000 palen,” berekent Jan het aantal wilgentakken die hij met de hand voor de schoeiingen geslagen heeft. Van die paar miljoen klappen is zijn heiblok inmiddels gescheurd. De wilgen heeft hij zelf gekweekt. Als het opschot een zekere dikte heeft, worden de takken gezaagd. Vroeger allemaal door Jan zelf, inmiddels heeft hij wat vrijwilligers die hem hierbij helpen. De takken worden een jaar lang in de sloot gelegd, waarna de zuurstof uit de takken is en daarmee ook de bacteriën. “Dan rotten ze niet meer,” verduidelijkt Jan het proces. Om het geheel af te maken komt er nog wel tuindersdoek aan te pas.

In principe koopt Jan geen nieuwe materialen. Ook de kleine huisjes op de eilandjes zijn opgebouwd uit tweedehands (hard)hout. Jan: “Ik kan alles zelf: solderen, elektra aanleggen, hout bewerken. Zo is het een mooi gebied geworden, zo goedkoop mogelijk gecreëerd.” Een selfmade vakman dus! Alleen het uitbaggeren gebeurt machinaal door “die gasten van Den Uil” - Jan heeft hun vaders nog gekend.

Zo komen we bij de rieteilandjes, die hier en daar verspreid staan in het gebied. Daarvoor heeft Jan ook een oplossing met recyclede materialen bedacht. Een oud afgedankt bootje vormt de basis. Daar slaat hij zijn wilgentakken omheen en vervolgens laat hij de boot met bagger afzinken. Vlechtwerk van wilgentenen dichten de openingen tussen de wilgentakken. Dan worden de rietplanten gepoot en de natuur doet de rest.

De visotter terug?

“Mijn vader heeft ze nog gezien,” vertelt Jan met enthousiasme. “De visotter! De broodvissers waren daar destijds niet blij mee. Die beestjes eten zo veel vis.” Of zij de oorzaak waren dat het diertje uitgestorven is of dat dat kwam door de slechte waterkwaliteit, dat laten we in het midden. Als het aan Jan ligt, gaat hij ze in ieder geval morgen in Polen kopen om ze uit te zetten. “Maar ze moeten minimaal 10 kilometer op een dag zwemmen,” weet hij. 

Spechten, het ijsvogeltje, zwaluwen, ringslangen - je vindt ze allemaal in het natuurgebied. Wat de zwaluwen betreft, Jan zou nog wel van die ouderwetse elektriciteitspalen willen om er draden voor de zwaluwen tussen te spannen. Zijn ooievaarsnest, ergens tussen de eilandjes, hebben de ooievaars nog niet gevonden. Nog niet.

Rotte appels

Jan verhuurt de eilandjes per periode van een jaar, telkens opnieuw. Als er dan rotte appels tussen de huurders zitten, kan hij ze weren. En dat die ertussen zitten, bewijzen zijn verhalen over de nauwe samenwerking met de politie. 

Recreëren in het gebied gebeurt op kleine schaal. Ergens tussen de eilandjes staat een glampingtent verscholen. De huurders krijgen een jerrycan met drinkwater mee als ze ernaartoe roeien. ‘Nature itself’ verzorgt de luxe van het verblijf. Een tiny house op het terrein is de luxe uitvoering voor het ‘back to nature’-gevoel, wat een groot deel van de mensheid in deze hectische tijd zo mist.

Twee keer zoveel

Het gebied is zo’n 6 hectare groot, maar als het aan Jan ligt, verdubbelt dat. Daarom moet hij ook 100 worden, om dat te kunnen realiseren. Na zijn leven moeten zijn kinderen het overnemen, dat laat hij vast leggen. Zijn zoon Marcel en schoondochter Miranda nemen het met een moderne insteek langzaamaan over.

Advertentie

Categorieën