Friedensstimme Nederland: ‘45 jaar zijn niet in een paar woorden te vatten’

BODEGRAVEN - Het begon met een filmavond tijdens een jeugdkamp in Duitsland. De getoonde film over de vervolging van jonge christenen in Rusland maakte zo’n indruk op Rien Uijl dat hij er terug in Nederland iets mee wilde doen. Dit resulteerde in 1979 in de oprichting van Friedensstimme Nederland. Deze organisatie komt op voor de belangen van de vervolgde christenen in Rusland en geeft praktische hulp en ondersteuning aan evangelisten, met name in de landen van de voormalige Sovjet-Unie.

door Cil Vrij

“Tijdens een van de jongerenkampen van de kerk, waar wij als leiding bij betrokken waren, werden wij in contact gebracht met ‘Rusland-Duitsers’,” begint Rien zijn verhaal. “Zij vertelden ons over de vervolging van christenen in het Oostblok en toonden ons een film met heftige beelden. Die liet ons niet los. Toen hebben wij n Nederland een bijeenkomst georganiseerd en al onze contacten uitgenodigd.” Er waren drie Russische mensen van Friedensstimme Duitsland aanwezig om een toelichting bij deze film te geven. Dit maakte heel veel los: donaties, maar ook verzoeken om de film elders te tonen.

Samenwerking

Eigenlijk is dit de basis geweest van Friedensstimme in Nederland. “Maar officieel was de oprichting in 1979,” vult Mia aan, zoals dit vaker in het gesprek zal gebeuren. Rien is dit gewend: “Mijn werk voor Friedensstimme was niet mogelijk geweest zonder de samenwerking met Mia; ook daarin vulden wij elkaar aan. Ik heb veel reizen gemaakt, niet altijd zonder gevaar. Ik was vaak langere tijd van huis. Ook kwamen er regelmatig logés uit Rusland. Mia was altijd het centrale en stabiele punt dat alles coördineerde.” “Wij hebben zeven kinderen en ik werkte daarbij nog anderhalve dag in het onderwijs,” praat Mia door. “Die zeven kinderen waren er natuurlijk niet in een keer tegelijk,” merkt Rien fijntjes op.

Friedensstimme Nederland

In september 1979 kwam George Vins op verzoek van Friedensstimme naar Nederland. Hij was een ‘christendissident’, bekend geworden nadat hij met Amerika was geruild voor twee Russische spionnen. Vins zou spreken in de Laurents kerk in Rotterdam. Enkele dagen vooraf werd Rien gebeld door de Binnenlandse Veiligheid dienst met de vraag hoe zij de veiligheid van Vins gingen waarborgen. “Wij waren zo onervaren; hier hadden we helemaal niet aan gedacht.”

De bijeenkomst kreeg veel media-aandacht en Friedensstimme Nederland werd officieel opgericht: een interkerkelijke organisatie met als doel hulpverlening in Rusland. “Niet zoals wij dat gewend zijn, maar zoals zij dat willen, met betrokkenheid en aandacht,” benadrukt Rien.

Evangelisatiereizen

De achterban van Friedensstimme groeide snel. Rien besloot zijn baan op te zeggen en trad in dienst bij Friedensstimme. Omdat er voor een kantoorpand in Gouda werd gekozen, verhuisden Rien, Mia en de kinderen van Vlaardingen naar Bodegraven. Rien maakte vele en gevaarlijke reizen door de Sovjet-Unie, maar zoals hij zelf zegt: “Ik ben er altijd doorgerold.” 

Na de val van het communisme verschoof het doel van de stichting van hulpverlening aan christenen en Bijbelverspreiding naar evangelisatie. Rien maakte reizen naar de moerasvolken in het Verre Oosten, de islamitische volken in de Zuidelijke Republikeinen en de Poolvolken: op 12 uur vliegen van Nederland, waar geen wegen of treinen zijn om je te verplaatsen.

De volken moeten horen

Rien vertelt van bijzondere ontmoetingen en speciale reisgenoten zoals Annie M.G. Schmidt. Ook doet hij verslag hoe hij, in navolging van George Vins, een speciaal vervaardigd mini-Bijbeltje in de hak van zijn schoen de grens over smokkelde. Het betreffende Bijbeltje is nog in zijn bezit. In juni 2011 ging Rien met pensioen, maar hij bleef nog wel actief voor Friedensstimme. “Die 45 jaar zijn niet in een paar woorden te vatten, het is te veel om in één keer te vertellen,” verzucht Rien. 

“Er is mij gevraagd of ik iets met mijn ervaringen uit Rusland zou willen doen. Ik ben gestart met wat notities uitwerken, maar of daar ooit een boek uitkomt…” Rien kijkt bedenkelijk. Enkele getuigenissen zijn gebundeld in het boekje ‘De volken moeten horen, wat hun tot vrede dient’. Dit boekje is verspreid onder de donateurs van Friedensstimme, maar is nog te bestellen. 

Bekend en gerespecteerd

Geert Jan Noorman, de huidige directeur van Friedensstimme, zegt het volgende over Rien: “Gedurende de ruim 30 jaar waarin Rien als directeur de scepter zwaaide, heeft hij honderden malen de landen van de voormalige Sovjet-Unie mogen bezoeken. Niet zelden met gevaar voor eigen leven. 

Hij heeft Rusland doorreisd zoals denk ik geen ander. Van Moskou in het Westen tot Vladivostok in het Oosten. Van de ijskoude toendra’s in het noorden tot de uitgestrekte taiga in het zuiden. De woestijnen van Oezbekistan en de steppen van Kazachstan. Onder christenen in Rusland en de genoemde landen is zijn naam bekend en gerespecteerd.” Rien blijft er bescheiden onder: “ik heb meer gekregen dan ik heb kunnen geven.”