‘In de loop van de jaren heb ik leren kijken. Alles moet kloppen’

BODEGRAVEN – Het besluit is genomen: kunstenaar Harmen Kooistra heeft dit jaar zijn laatste kalender gemaakt. Na 40 jaar en 480 tekeningen van Bodegraafse panden en landschappen stopt hij met deze jaarlijkse traditie. Dat zal voor zijn vaste klanten een gemis zijn.

door Antoinette Riekert

Het idee om een kalender over Bodegraven te maken kwam in 1984 van de Hervormde Kerk, als eenmalige actie om met de verkoop geld op te halen voor de kerk. De kerk zorgde voor het ontwerp, formaat en de lay-out en vroeg Harmen om twaalf tekeningen over Bodegraven te maken. Met de kalender ging men vervolgens van deur tot deur en er werden 1500 exemplaren verkocht.

Door het succes zag Harmen er het jaar erop een bron van inkomsten in om de kalender in eigen beheer uit te brengen en samen te stellen. Aan het formaat, de indeling en de papierkeuze van de kalender heeft hij al die jaren niets gewijzigd. “Het is een multifunctionele kalender. Sommige mensen hebben mijn kalenders bewaard, anderen lijsten de tekeningen in, gebruiken ze als kleurplaat of pakken de achterzijde als tekenpapier.”

Vereeuwigd vanaf de bagagedrager

Voor het maken van zijn zwart-witte pentekeningen voor de kalender ging Harmen altijd met zijn fiets zonder vooropgezet plan op pad. Eenmaal een mooie plek gevonden bracht hij zijn fiets in positie, ging op zijn bagagedrager zitten en begon hij met tekenen. Zijn fiets was dan ook een belangrijk onderdeel in zijn creatieproces. Op een ontspannen manier buiten tekenen, dat vond Harmen heerlijk. “Ik had altijd aanspraak en leuke, positieve gesprekken.” Een voorwaarde was wel dat het droog weer moet zijn. 

In de kalender stond af en toe een herkenbaar landschap, maar meestal waren het tekeningen van oude huizen en straatbeelden, waarvan sommige zijn vereeuwigd op een manier zoals je ze nu niet meer kunt vinden. Een voorbeeld hiervan is de blik vanaf Molen De Arkduif op de Overtocht in Bodegraven richting de Sint-Willibrorduskerk. Op de door Harmen gemaakte tekening, die in de kalender van 1994 is opgenomen, staat nog de oude Jozefschool. Deze school heeft nu plaatsgemaakt voor onder andere het appartementencomplex De Jozefhof.

Kijken en toveren

Harmen maakte van hetgeen hij wilde tekenen geen foto’s. Dan werd het beeld zo vertekend, vindt hij. “In de loop van de jaren heb ik leren kijken. Vroeger had ik meer tijd nodig bij het zoeken naar de juiste verhoudingen, nu maak ik in 20 minuten de schets. Ik bepaal eerst een blikveld, zet een punt op en werk daar dan naartoe. Alles moet kloppen.” 

Met een liniaal werden de lijnen achteraf gecontroleerd. Voor de details ging hij nog twee of drie keer terug naar de bewuste plek. In zijn atelier werkte hij vervolgens de schets uit en met veel precisie wordt alles ingetekend. Alle storende elementen, zoals auto’s en verkeersborden, liet Harmen weg. En als het nodig was, toverde hij in zijn atelier de tekening nog om tot een winterlandschap of een zomers tafereel.

Tijdperk ten einde

Harmen heeft niet alle kalenders meer in zijn bezit, maar nog wel veel originele tekeningen. De informatie over wat hij getekend heeft zit in zijn hoofd. En in welk jaar hij wat heeft vastgelegd, is natuurlijk terug te vinden in zijn kalenders. Ondanks dat het tijdperk van zijn kalenders nu eindigt, blijft Harmen nog steeds ‘lekker’ buiten, op zijn herkenbare wijze en houding op de drager van zijn fiets, gebouwen, landschappen en straatbeelden tekenen.

De allerlaatste door Harmen getekende kalender voor 2025 is voor 15 euro te verkrijgen in de Readshop, bij hem thuis en in zijn kraam op de Najaarsmarkt.