Plaquette herdenkt spoorwegdrama Nieuwerbrug

NIEUWERBRUG - Op dinsdag 22 juli werd bij de wandelduiker in Nieuwerbrug een plaquette onthuld ter nagedachtenis aan vier buurkinderen die precies 60 jaar geleden om het leven kwamen bij een tragisch treinongeluk. Johan Kok (6), Cor Kok (8), Martin Heemskerk (9) en Gijs Klaassen (14) kwamen om toen hun tractor werd overreden bij de spoorwegovergang waar nu de wandelduiker ligt.

Om 14.30 uur liepen familieleden van de kinderen, Nieuwerbruggers, burgemeester Grauss, ProRail regiodirecteur Helga Cuijpers en andere betrokkenen naar de wandelduiker in een stille tocht vanaf de Bourgondiër richting de plek van de plaquette, vlak bij de Dubbele Wiericke. Cuijpers vertelde daar dat ProRail zich onvermoeid inzet voor het sluiten van onbeveiligde overwegen om te zorgen dat een ongeluk als deze niet meer kan gebeuren. Sinds 2018 zijn inmiddels 160 van de 180 voorheen onbeveiligde overwegen beveiligd of gesaneerd, waaronder deze plek bij de wandelduiker.

Burgemeester Michiel Grauss benoemde het enorme verdriet door dit ongeluk bij de drie direct betrokken families, maar ook in de rest van Nieuwerbrug. Hij stond stil bij het feit dat er weinig is gesproken over de tragische gebeurtenis. “Binnen de families is er weinig over gepraat, maar ook niet in de gemeenschap. Het verdriet was te groot,” vertelde hij. “Het gevolg daarvan is dat het vreselijke ongeval in vergetelheid raakt bij anderen. Maar dat mag niet gebeuren.” 

Mevrouw van der Panne–Heemskerk, zus van de omgekomen Martin, roemde haar broer Dirk. “Omdat hij, met pijn en moeite, zijn vinger opstak en deze tragische gebeurtenis openbaarde, hebben we nu de gedenkplek terug.” Dat beaamde de burgemeester. “Als we stilstaan bij de historie van Nieuwerbrug, bij het spoor, dan mag dit verhaal niet ontbreken. Met de plaatsing van deze plaquette hopen wij dat het ongeluk van 1965 de plek krijgt die het verdient en herinnerd zal worden.”

Daarop onthulden ze samen de plaquette met een QR-code waarmee voorbijgangers het hele verhaal kunnen teruglezen.

Zwarte dag in de zomer van 1965
In 1965 was Nieuwerbrug nog een rustig lintdorp. Huizen, winkels en boerderijen stonden verspreid langs de Oude Rijn en het weggetje naar Waarder. De spoorlijn deelde de weilanden van veel boeren in tweeën. Zij hadden een eigen overweg, afgesloten met hekken. De treinen reden op vaste tijden, ongeveer één keer per uur. Ook op 22 juli dat jaar.

Boer Dirk Kok woonde toen met zijn gezin aan de Graaf Florisweg, bij de Dubbele Wiericke. Zijn stallen lagen aan de overkant van het spoor. In de vakantie waren er vaak buurtkinderen op zijn erf. ‘s Ochtends hielpen Dirks zoontjes Johan (6) en Cor (8) en hun vriendjes Martin Heemskerk (9) en Gijs Klaassen (14) om de koeien van het ene weiland naar het andere te brengen.

Toen ze ‘s middags weer naar koeien aan de andere kant gingen om deze te melken, zaten de jongens op de tractor. Dirk opende het hek en sloot het weer netjes. Niemand had de trein horen aankomen. Het lawaai van de dragline, waarmee arbeiders naast het spoor aan de gasleiding naar Katwijk werkten, had het geluid overstemd. Bovendien had de trein vertraging. Het brugwachtershuis belemmerde het zicht op de tractor. Toen de machinist de tractor op het spoor zag, was het al te laat. Met een harde klap werd de tractor geraakt. Boer Dirk zag het voor zijn ogen gebeuren. De vier jongens kwamen op slag om het leven, de tractor lag in stukken bij de spoorwegduiker.

Kapper Gerrit Brouwer, wiens zoon ‘s ochtends ook mee was gegaan, rende in paniek naar het spoor. Hij had eerst de hulpdiensten gewaarschuwd. In de sloot naast het spoor zocht hij naar zijn zoon, die gelukkig was achtergebleven bij de arbeiders. De politie, burgemeester Croles en medewerkers van de NS kwamen ter plaatse. De lichamen van de kinderen werden overgebracht naar de aula van begraafplaats Vredehof in Bodegraven.

De uitvaart vond vier dagen later plaats in de Hervormde Bethlehemkerk. Vier kistjes, bedekt met bloemen, stonden voor in de kerk. Honderden mensen woonden de plechtigheid bij. Ook de burgemeesters van Bodegraven, Reeuwijk en Driebruggen waren aanwezig. Na afloop vertrok een lange stoet naar Waarder voor de begrafenis. Er waren zoveel belangstellenden dat de eerste auto al in Waarder was toen de laatste nog moest vertrekken uit Nieuwerbrug. Honderden mensen stonden buiten de aula om de afscheidsrede via luidsprekers te volgen. Het stukje straat waar de jongens hadden gewoond, was nooit meer hetzelfde.

Een volledig verslag van de gebeutertenis vind je hier.