Streekmuseum: ‘Er heerste een enorme energie om het samen voor elkaar te boksen’

REEUWIJK - De nieuwbouw van het Streekmuseum is eindelijk klaar! Vanaf zaterdag 5 april zijn het oude- en het nieuwe deel en de nieuwe tentoonstelling in al hun glorie te bewonderen door het grote publiek. Voorzitter Harry Oosterhof en vicevoorzitter Hans Rootert waren beide vanaf de start van het nieuwbouw onderdeel bouwteam en zijn uitermate trots op het resultaat. “Deze club vrijwilligers kent geen problemen, alleen uitdagingen.”

Even terug in de tijd. Na een grote brand in de voormalige hooiberg werd een oud scoutinggebouw als ‘noodgebouw’ bij het Streekmuseum betrokken. Maar zelfs daarvoor speelde al de gedachte om een nieuw pand te bouwen naast de oude boerderij. 

Na verloop van tijd begon het noodgebouw het echt te begeven. Het Streekmuseum nam architect Ben Kraan in de arm op zoek naar een ontwerp dat paste bij De Boerderij. Tijdens de vergadering zat Ben te schetsen. Een schuur misschien? Hans Rootert kijkt er met verwondering op terug. ‘Wat Ben toen ter plekke heeft getekend, dat staat er nu.”

Op 23 februari 2022 gaf de gemeenteraad akkoord op het budget voor de nieuwbouw en kon de zoektocht naar andere bouwpartners beginnen. Die werden allemaal lokaal gevonden: Stabico uit Gouda voor constructie en ontwerp, bouwkundig aannemer Vergeer Bouw uit Reeuwijk, Lok installaties uit Bodegraven en Maasdam uit Waddinxveen voor de vloerbedekking. 

Aanbouw Streekmuseum ‘De Schuur’  - Elly de Knikker

Binnen budget

De centrale vraag tijdens het hele bouwproces was: hoe maken we het haalbaar? Het budget was niet ruim, dus er werd op elke centimeter gezocht naar besparingen. Harry en Hans zijn dan ook heel trots dat alles bouwkundig binnen budget is gebleven. “Een bouwclub van vrijwilligers met nuttige expertises fungeerde als adviseur – alleen al daarmee bespaarden we zo ca. 350.000 euro,” vertelt Hans. “Zij vertaalden de ideeën van de architect naar concrete zaken: van welke materialen we gebruikten tot waar de stopcontacten moesten komen. Er heerste vanaf het begin een enorme energie om het samen voor elkaar te boksen.”

Alle details werden vroeg in het proces ingevuld, zodat iedere partij precies wist waar die aan toe was. En die aanpak wierp zijn vruchten af. 

Al snel had het bouwteam het vertrouwen van de gemeente en een soepele samenwerking met de bouwpartijen. “Ook als de vrijwilligers een kraan wilden lenen van Vergeer of sparren over het installatieplan met Lok, was dat geen probleem.” 

Toen het gebouw eenmaal stond, hebben vrijwilligers nog ruim 5000 uur gewerkt aan de afwerking van het museum, zoals timmerwerk, schilderwerk en de tuin en parkeerplaats. 

Hoogtepunten

Op twee onderdelen van de bouw zijn de heren extra trots. Het eerste is de unieke beton-staalconstructie: die is niet alleen elegant in zijn eenvoud, maar ook goedkoop omdat er geen dekvloer nodig is. “Minder materiaal betekent minder gewicht en minder kosten,” glimt Hans. En de constructie heeft nog iets moois: de muren zijn expres niet helemaal recht. “Alsof je in een verzakte schuur staat zoals je die overal in Reeuwijk ziet.”

Het tweede hoogtepunt is de duurzaamheid van het gebouw. De gemeente had nul-op-de-meter als eis gesteld, maar het bouwteam wilde nog een stap verder gaan. “We zijn energiepositief,” zegt Hans. “We hebben een accupakket om energie op te slaan als de zon niet schijnt en een warmtepomp die op wel 110 meter diep warmte uit de bodem haalt.” Bij de ingang van ‘De Schuur’ hangt een scherm waarop bezoekers realtime het energiegebruik van het pand kunnen volgen.

Keuzes maken

In mei vorig jaar kon ook de inrichting beginnen. Maar dat viel nog niet mee. “Sinds de aankondiging van de nieuwbouw is ons ontzettend veel aangeboden door bewoners uit de regio,” vertelt voorzitter Harry Oosterhof. “Iemand had bijvoorbeeld een paar honderd melkkannetjes, een ander een kast vol schaatsen en weer een ander twintig poppen.” In het vorige gebouw kregen donaties vaak een plekje op zolder. Die stond van voor tot achter al stampesvol. “We waarderen de betrokkenheid heel erg en het is allemaal mooi, maar we kunnen niet alles laten zien.”

In november nam het Streekmuseum ook nog de collectie van het inmiddels gesloten Kaas Museum over. “Toen hebben we de indeling weer om moeten gooien. Uiteindelijk hebben we een deel van alle schenkingen behouden, een deel staat nog in opslag, een deel is weggeschonken en een deel is ‘naar Bodegraven’.” Een eufemisme dat in het Streekmuseum betekent: naar de milieustraat.

Nieuwe tentoonstelling

De nieuwe tentoonstelling heeft nog veel van het oude behouden, maar is ruimer opgezet en ook inhoudelijk nog in ontwikkeling. De Boerderij is opnieuw ingericht en de nieuwbouw bevat de collectie van het kaasmuseum, Reeuwijkse curiosa en een tijdelijke tentoonstelling (zie kader). “We hebben nu een nieuw gebouw, de volgende stap is professionalisering van de tentoonstelling. Aan de hand van thema’s als energie en water willen we de lijn van het verleden naar het heden en de toekomst doortrekken met moderne, interactieve elementen,” licht de voorzitter toe.

Het begin is er. Waar in De Boerderij het verleden de boventoon blijft voeren, is in De Schuur ruimte voor de transitie naar de toekomst. Bijvoorbeeld met de nieuwe afdeling ‘leven met water’ over bodemdaling, klimaatverandering en waterbeheer. “Hiervoor werken we samen met Hoogheemraadschap Rijnland, alleen wachten we nog op meer van hun stukken. Gelukkig wisten sommige vrijwilligers nog eigen stukken te vinden van een eerdere expositie, waarmee we het verhaal kunnen aanvullen.” Harry was verrast hoeveel er nog uit de eigen collectie boven water kwam. “Dat is het mooie van vrijwilligers die al zo lang betrokken zijn.”

Vrijwilliger Wim legt de laatste hand aan de tentoonstelling over water. - Key Tengeler

Feest

Op dinsdag 1 april werd De Schuur officieel geopend voor genodigden, waaronder een van de eerste bestuursleden Loes Gerritsen, die al sinds de oprichting bij het Streekmuseum betrokken is. Op zaterdag 5 april is de opening voor bezoekers, met kraampjes met spullen die het museum verkoopt en een ijscokar. 

Wethouder Elly de Vries heft tijdens de opening van het nieuwe Streekmuseum het glas met voorzitter Harry Oosterhof - Elly de Knikker

Een week later op 12 april is het nog eens feest met kinderactiviteiten en de lancering van het nieuwe verzamelboek met oude afbeeldingen van Reeuwijk. De plaatjes zijn straks te verzamelen bij alle deelnemende winkels op Westplein en de Miereakker.

Meer dan een museum
Het Streekmuseum heeft niet alleen de ambitie om een museum voor de geschiedenis van de hele regio te zijn, het wordt ook een centraal ontmoetingspunt in de gemeente. De voormalige VVV verhuist hiernaartoe en het museum zal het startpunt zijn voor algemene informatie over de streek en wandel- en fietsroutes. Verder is het auditorium te huren voor vergaderingen en kleine feestjes.

Ook is er in De Schuur ruimte voor kunstexposities. Tijdens de opening is hier een tijdelijke tentoonstelling te zien van keramiek, schilderkunst en glaskunst van hedendaagse Reeuwijkse kunstenaars. “Dat geeft ons mooi de kans om ook bezoekers te trekken tijdens de Atelier-Kunstroute in mei,” knipoogt de voorzitter.