Kaaskoningin verruilt klompen voor hakken

BODEGRAVEN – Koeien melken, de kazen in bad doen of gehoor geven aan het belgerinkel van de landwinkel aan huis: een boerendochter zit nooit stil. In Bodegraven is dit op één dag in het jaar heel anders. Dan zitten alle boerendochters muisstil binnen, starend naar hun telefoon, wachtend op dat ene belletje.

door Anke Breur

Voor Loes de Graaf kwam dat moment vorig jaar. Zij werd gebeld en verkozen tot Kaaskoningin van 2024. Hét moment waarop een boeren(schoon)dochter haar klompen mag verruilen voor zilveren muiltjes of paarse pumps. Al was het voor Loes met de hakken over de sloot, want tevens commissielid én Kaaskoningin – mag dat wel samen? Juist daardoor werd haar inzet voor de Evenementencommissie Bodegraven (ECB) extra gewaardeerd en straalde ze deftig op de Najaarsmarkt.

Een weekendje koningin

Loes is inmiddels al bijna tien jaar actief om samen met vele andere vrijwilligers de Najaarsmarkt Bodegraven tot een succes te maken. Kaas staat centraal tijdens dit sfeervolle evenement dat ver teruggaat in de geschiedenis. Meer dan honderd jaar lang stond het centrum van Bodegraven op dinsdag vol met handelaren en boeren die kaas verhandelden. Omdat er behoefte was aan een ambassadrice voor dit product, werd in 1952 de eerste Kaaskoningin gekroond.

In die tijd ging het er zeer formeel aan toe en hield je je als Kaaskoningin aan de etiquette. Hoewel je nu zelf je zwaaistijl mag kiezen, gaat het er als Kaaskoningin nog altijd serieus aan toe.
“Elsa! Joehoe Elsa! Mam, daar loopt Elsa!” roept een meisje tijdens de eerdere Najaarsmarkt, op haar tenen trappelend van enthousiasme. “Kinderen koppelen de Kaaskoningin aan moderne sprookjesfiguren of aan onze eigen koningin Máxima,” vertelt Loes. “Zo voelt het ook. Als een echte koningin bezoek je de Najaarsmarkt in een prachtige jurk. Zelfs wanneer je in de weken erna in je gewone goed in de supermarkt loopt, voel je je nog bekeken.”

Groot geheim

De kiescommissie buigt zich jaarlijks over de keuze voor een nieuwe Kaaskoningin. Al in het voorjaar wordt bekend wie haar lachspieren mag gaan trainen. De gekozen Kaaskoningin heeft een zorgvuldige techniek om haar titel tot het moment van bekendmaking geheim te houden. “Een beetje bluffen,” aldus Loes. Zij wist het zelfs met smoes na smoes voor haar eigen man geheim te houden, maar na drie teamuitjes per maand heeft ze hem er toch maar bij betrokken.

Altijd kaas op de boterham is geen vereiste om gekroond te worden tot Kaaskoningin, maar een link met kaas mag zeker niet ontbreken. Loes is als schoondochter betrokken bij Kaasboerderij De Graaf aan de Buitenkerk in Bodegraven en eet kaas het liefst uit het vuistje. Op de boerderij worden twee keer per dag circa honderd rood- en zwartbonte koeien gemolken. Een deel van de melk wordt verwerkt tot kaas en verkocht in de streekwinkel aan huis, samen met andere streekproducten. Met rondleidingen en kinderpartijtjes brengen zij hun kaasenthousiasme over op het publiek.

Najaarsmarkt

De donderdag voor de Najaarsmarkt wordt bij de start van de optocht eindelijk bekendgemaakt wie de titel van Kaaskoningin en haar hofdames krijgt. Familieleden worden naar dit moment gelokt in basisschool Willibrord. Ook de jonge kaasprinses en de hofmeisjes pakken hun roem. Per koets neemt de koningin deel aan de optocht, achter de fanfare aan. De wethouder volgt in het centrum van Bodegraven met de officiële bekendmaking aan het bredere publiek, wat meteen het startsein vormt voor de Najaarsmarkt in de dagen erna.

Op de kaas- en bloemenshow in de trouwzaal van het gemeentehuis kunnen de kazen van de eerdere, besloten kaaskeuring bewonderd worden. De Najaarsmarkt, die komend weekend plaatsvindt, barst van de activiteiten zoals de braderie, kermis, streekmarkt, het sport- en beweegplein, hobby horsing en de Willems Oldtimer Tractorrit. De Kaaskoningin en haar hofdames wuiven de markt over en zijn betrokken bij activiteiten zoals de Kaaswaag, waar zij als drietal de grote kaasweegschaal betreden. Wie uit het publiek het juiste gewicht raadt, mag de – niet geheel onverwachte – prijs in ontvangst nemen: kaas. 

Naast kaas is de spanning in Bodegraven nu te snijden: op wie is dit jaar de keuze gevallen als nieuwe Kaaskoningin? Maar of het nu met hakken of klompen is, daar valt niet over te twisten. De Kaaskoningin gaat chique!