Gemeente en Evertshuis opnieuw aan tafel om samen te zoeken naar oplossingen

Het gemeentebestuur moet terug aan tafel om samen met alle betrokkenen een oplossing te vinden voor de financiële problemen rondom het Evertshuis en de toekomstige inrichting. Dat is de belangrijkste uitkomst van een langdurige discussie in de commissie Samenleving over het voorstel tot een aantal ingrijpende wijzigingen in de organisatie van en de indeling binnen het cultureel centrum.

door Henri Stolwijk

Wethouder Elly de Vries, verantwoordelijk voor dit onderwerp, stelde zich bij voorbaat open voor deze suggestie, maar stelde wel al voorwaarden: “We moeten ons ook goed realiseren dat het niet kan blijven zoals het was, dan lossen we niks op. Dit is een discussie die we al sinds 2014 aan het voeren zijn met elkaar en die willen we eigenlijk ook een keer naar een goed einde brengen.”

De bedoeling is dat de besprekingen leiden tot een zogenaamd Uitvoeringsplan, dat in de raadsvergadering van september behandeld moet worde, om dan begin 2026 te worden ingevoerd. Wethouder De Vries omarmde de suggestie om een onafhankelijke partij in te schakelen om de gesprekken in goede banen te leiden en de verstoorde verhoudingen te herstellen.

Uitgangspunt

Het voorstel dat nu op tafel ligt dient als uitgangspunt voor de besprekingen, daar lijkt de gemeenteraad het ook over eens te zijn. De bedoeling is dat dat de bibliotheek verhuist naar de foyer, dat het aantal professionele voorstellingen wordt gehalveerd tot 20 en dat een groot gedeelte van het oude Turkenburg gebouw commercieel worden verhuurd.

Het voorstel, dat eerder al voor het bestuur van het Evertshuis reden was de functies neer te leggen, komt woensdag aan bod in de gemeenteraad. Ook dan zal de discussie zich weer ontvouwen. Namens de coalitiepartijen kondigde SGP-woordvoerder Jacob Biemond een motie aan om het collegevoorstel te beschouwen als opmaat naar een volgende gespreksronde met alle betrokken partijen. De oppositie wil daar in elk geval bij betrokken worden, zoals woordvoerder Tijssen van BB-R aangaf.

Keuzes onvermijdelijk

De Vries benadrukte nogmaals dat keuzes onvermijdelijk zijn. “We moeten met elkaar in gesprek over met de randvoorwaarden die er zijn, invullen wat we moeten laten of kunnen combineren. Misschien kun je in plaats van twee directeuren voor twee organisaties toe met een directeur. Je moet het er over durven hebben welke rol wie kan vervullen, wie wat moet doen.”

Remco Tijssen (BB-R) stelde tevreden vast dat het Evertshuis als geheel in stand blijft. Hij toonde zich wel kritisch over de tendens. “Door het voorstel sleept zich een open wond: de huurschuld. Die wordt verheven in de discussie, maar het wantrouwen gaat vooral over het afhandelen van die huurschuld. In onze ogen is niet uitbetalen subsidie Evertshuis gebruikt als drukmiddel.”

Geldstromen

VVD’er Gerrit-Jan Ankone nam met instemming kennis van het gegeven inzicht in de geldstromen rondom het Evertshuis, waardoor volgens hem duidelijk is dat de inkomsten sterk omhoog moeten. Hij vroeg wel om meer inzicht in de geldstromen rondom het totale vastgoedbezit van de gemeente. Hij noemde de voorstellen om een andere organisatie in te richten “logisch en helder”, maar vroeg zich wel af hoe dat vorm moet krijgen.

Bas Otting (D66) bestempelde het Evertshuis als “een plek waar de cultuur leeft, waar mensen samenkomen, waar mooie herinneringen worden gemaakt.” Hij oordeelde dat het voorstel een kans is om cultuur een kans te geven. Het is een stap in de goede richting om de krachten te bundelen.” Maar benadrukte ook dat de kosten die hangen aan het gebouw ”de olifant in de kamer zijn, en dat moet worden opgelost.”

Diep zuchten

Lou Harten (LLBR) sprak kritische woorden. “Wij moeten wel diep zuchten, want wat is het een beetje een chaos geworden. Dat veroorzaakt veel tumult. De scenario’s die wij hier bespreken zijn niet vooraf afgestemd met besturen Evertshuis en bibliotheek, zij hebben met verbazing en verbijstering kennisgenomen van de voorstellen. En ook niet met de gebruikers, zij voelen zich allen overvallen door de gang van zaken.”

Geëmotioneerd

Reinder van Meijeren (CDA) toonde zich vooral geëmotioneerd over de reactie van het gemeentebestuur op het aftreden van het bestuur van het Evertshuis. Hij bestempelde die als “treurig. Er stond geen woord, geen letter, geen zin in over het bedanken van mensen die zich vrijwillig hebben ingespannen voor wat zij belangrijk vonden voor de samenleving, voor cultuur in onze dorpen. Eerlijk gezegd vind ik het symbool voor het functionele disconnect tussen gemeente enerzijds en alle mensen in onze dorpen die cultuur een warm hart toedragen. Ik maak me hier grote zorgen over, want een college dat vrijwilligers niet waardeert gaat in tegen alles waar het CDA voor staat.”

Winstpunt

Ook voor Reinoud Doeschot (GL/PvdA) is het behoud van het gehele Evertshuis een winstpunt. “Maar we spreken hier niet alleen over stenen, onderhoud of begrotingen. We spreken over een plek waar mensen zich thuis voelen, waar vrijwilligers hun tijd en energie geven, waar verenigingen hun uitvoeringeng even, waar kinderen een boek uitkiezen of muziekles krijgen, waar inwoners een voorstelling bijwonen. Een plek van samenkomst, van gemeenschap, van waarde. De betrokkenheid verdient ons respect. Het is pijnlijk dat wij als gemeente dat vertrouwen niet altijd hebben weten te beantwoorden.”

Lastig

Jacob Biemond sprak over “ons Evertshuis”, maar beschouwde ook het lopende proces waarin de partijen tegenover elkaar staan. “Het is lastig om aan waarheidsbevinding te doen over communicatie, niet iedereen zit aan tafel. Voor communicatie ben je samen verantwoordelijk voor, dit is ook een oproep aan de bewoners van Evertshuis en het college dit met elkaar te doen.” Hij begreep de emoties die de voorstellen oproepen, maar vroeg vooral “naar oplossingen te zoeken, met respect voor de beschikbare budgetten en mogelijkheden.”

Verbijsterd

Els Oliwkiewicz-Borsboom (CU) gebruikte de term “verbijsterd” om de gang van zaken van de afgelopen weken te beschrijven. Zij omschreef het opstappen van het bestuur van het Evertshuis, de ingediende klacht bij de Ombudsman en naar buiten gebracht gesteggel over de formulering in een onafhankelijk BDO-rapport als “dieptepunt. Dan is het wat ons betreft geëscaleerd. Dan kunnen we wel doen of we gek zijn en nergens op ingaan maar dat is niet wat onze fractie voorstaat. Wel willen een afgewogen beslissing maken. Daarom roepen we alle betrokkenen op tot bezinning.”

Veel op te lossen

Aan het eind van de discussie kreeg ambtenaar Anton van den Beukel, ingehuurd om het cultuurbeleid in onze gemeente en de plaats van het Evertshuis vorm te geven, het woord. Hij stelde dat “niet alles verkeerd is gegaan. We hebben ambtelijk heel veel goede en ook leuke gesprekken gevoerd, waaruit heel veel ideeën zijn voortgekomen. Het is waar dat we met de stichting Evertshuis voornamelijk andere discussies hebben gevoerd over de toekomst van het Evertshuis. We hadden met hen ook wel veel andere dingen op te lossen.”

Centraal daarbij staat de discussie over de afwikkeling van een openstaande huurschuld. Ook is er weerstand tegen de plannen, waarvoor Van den Beukel begrip toont. “Het gaat om veranderingen die echt pijn doen en echt ingrijpen. Maar mijn persoonlijke ervaring is dat er veel persoonlijke betrokkenheid leeft in deze samenleving.”

Complex

Hij noemt de discussie over de huurschuld “nogal complex.” De gemeente zet, aldus Van den Beukel, grote vraagtekens bij de doelmatige besteding van de in 2019 verstrekte subsidie. Die is niet benut om een huurschuld te voldoen, maar zou onterecht zijn gebruikt als versterking van het eigen vermogen van de Stichting Evertshuis. Die discussie is uit de hand gelopen. Over de gemeentelijke handreiking om die schuld in der minne te schikken is geen overeenstemming bereikt, aldus Van den Beukel, daarom mocht de subsidie over 2025 aan het Evertshuis ook niet worden uitgekeerd.

Protestoptocht

Voor de commissievergadering werd door het Evertshuis een met muziek ondersteunde protestoptocht georganiseerd waaraan rond de 150 mensen deelnamen. Zij wezen op het belang van het Evertshuis voor de samenleving. Op de uitgedeelde protestborden prijkte de afbeelding van notaris Everts, wiens legaat pakweg 35 jaar geleden de financiële basis legde voor het cultureel centrum. Onder het toeziend oog van een aantal belangstellende raadsleden scandeerden de demonstranten een aantal leuzen tot behoud van het Evertshuis. Omdat de raadszaal te klein is om alle belangstellenden te bergen werd de trouwzaal opengesteld voor het toehorende publiek. Het gemeentehuis had beveiliging ingehuurd om eventuele problemen de kop in te drukken, maar de demonstratie verliep vlekkeloos.

Voor de vergadering kreeg directeur Jackie van der Vlis van het Evertshuis de kans een korte oproep te doen. Zij stelde dat de geur van wantrouwen over de gesprekken hangt, maar dat dit onderwerp juist “met liefde en respect” behandeld zou moeten worden. Zij drong aan om “beslissingen te nemen met het hart. Er gebeuren in het Evertshuis zoveel mooie dingen, maak het niet kapot,” aldus Van der Vlis.

Op de proef gesteld
Het geduld van de toehoorders werd vervolgens zwaar op de proef gesteld: de commissie behandelde eerst gedurende circa een uur de nieuwe Cultuurvisie, daarna kwam de toekomst van het Evertshuis aan bod. Die discussie vergde nog ruim twee uur voordat voorzitter Merel van Dijk de vergadering sloot. De meeste belangstellenden waren toen allang naar huis.