Spanning, vreugde en teleurstelling tijdens de verkiezingsavond

BODEGRAVEN-REEUWIJK - Zoals in veel gemeenten werd in Bodegraven-Reeuwijk vorige week woensdag met spanning uitgekeken naar de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen van die dag. Het gemeentehuis was zoals gebruikelijk de plek van samenkomst en even na negenen werd het daar al gezellig druk in de hal die normaal dienst doet als ontvangstruimte voor de receptie en Burgerzaken. Onder het genot van een hapje en een drankje keken de aanwezigen met een gezonde spanning uit naar de uitslagen die vanaf 22.00 uur binnen kwamen en aanleiding gaven tot sterk gemengde gevoelens. De uitslagen werden gepresenteerd door burgemeester Michiel Grauss die daarbij werd bijgestaan door de BR6-presentator Henri Stolwijk.

door Bert Verver

De lijsttrekkers waren uiteraard tijdig aanwezig, vaak vergezeld van familieleden en partijgenoten. Natuurlijk werd er druk gespeculeerd over de mogelijke uitslagen en de effecten die dat zou kunnen hebben op de samenstelling van de raad. Direct na het begin van de uitzending maakte burgemeester Grauss al bekend dat het opkomst percentage bijna 61procent zou zijn. Daarmee werd de opkomst van 62,2 procent van 2018 dicht benaderd maar werd de opkomst van 57 procent in 2022 ruim overtroffen. Het betekende dat van de 28.812 stemgerechtigden in de gemeente er 17.476 de gang naar de stembus hadden gemaakt. 

Om 22.05 uur kwamen de eerste drie uitslagen binnen van de stembureaus De Meerkoet, De Brug (zaal 2) en de Hollandse Boerderij. Gezamenlijk waren daar 2121 stemmen uitgebracht en de eerste contouren van de strijd tussen het CDA (471 stemmen) en de VVD (464 stemmen) tekenden zich al een beetje af. De ChristenUnie sloot de rij op dat moment met slechts 98 uitgebrachte stemmen. Burgemeester Grauss durfde echter aan de eerste uitslagen nog geen conclusie te verbinden en wees er volledigheidshalve op dat bij de vorige verkiezingen GroenLinks en de PvdA nog apart in de race waren en dat ook de ‘mijn klimaatpartij’ nog probeerde een zetel te bemachtigen.

Burgemeester kijkt tevreden terug
Net voordat hij de presentatie van de uitslagen voor zijn rekening nam blikte burgemeester Michiel Grauss met een tevreden gevoel terug op de verkiezingsdag. “Doordat we slechts 8 partijen hadden was het dit keer een overzichtelijk en handzaam stembiljet, dat was wel prettig. Ik ben alle stembureaus langs geweest en ben onder de indruk van de inzet die ik daar aantrof met enthousiaste vrijwilligers en een gezellige sfeer. Terwijl mijn echtgenote in De Brug stemde heb ik deze keer mijn stem uitgebracht op de Hollandse Boerderij, de lokatie met het kleinst aantal stemmers maar met traditioneel een hoge opkomst. Technisch gezien begreep ik dat er aan het begin even door overbelasting wat storing was in de controleapp die we hadden, maar dat was spoedig opgelost zodat de dag vlekkeloos kon verlopen. Erg leuk was de actie om wat mensen die slechter te been zijn op te halen met een buddybike. Ik heb dat met veel plezier gedaan, al was het wel nodig om vooraf een cursus te volgen voor een veilige bediening.”

Meer duidelijkheid

Wat meer inzicht in het verloop ontstond toen de uitslagen van de helft van de 18 stembureaus werden gepresenteerd. Hoewel dat lijstje ook een wat vertekend beeld opleverde omdat de SGP daarin een prominente positie innam doordat de stemmen van het SGP-bolwerk Waarder al waren verwerkt. Op dat moment werden 7162 stemmen in beeld gebracht en stond het opkomstpercentage op 54,06 procent. Het werd al wel duidelijk dat het CDA en de VVD tot de koplopers zouden gaan behoren en dat Lokaal Liberaal Bodegraven-Reeuwijk een serieuze runner-up was. Hoewel er nog behoorlijk wat kon veranderen tekende het zich al wel af dat GL-PvdA, Burgerbelangen Bodegraven-Reeuwijk en de ChristenUnie in de gevarenzone zouden kunnen komen.

Prognose

Evenals 4 jaar geleden had VVD lijsttrekker Robin Kersbergen op zich genomen om de uitslagenreeks tussentijds te vertalen in een zetelprognose. Hij deed dat op basis van de meest actuele cijfers met een doorkijk naar de verwachtingen van de nog openstaande stembureaus en de resultaten daarvan tijdens de verkiezingen in 2022. Na de telling van 15 van de 18 stembureaus (het drukste in het gemeentehuis moest toen nog komen) presenteerde hij een prognose die bij de einduitslag qua zetelverdeling geheel juist bleek te zijn. Het CDA, LLBR en de VVD waren duidelijk koplopers met ieder 5 zetels waarna bij de einduitslag bleek dat het CDA met 3450 de meeste stemmen had bemachtigd met LLBR (3068 stemmen) op de tweede plaats en de VVD met 2974 stemmen als goede derde. Door deze uitslag behield het CDA haar stevige positie in de raad, was LLBR de grote winnaar met drie zetels winst en kreeg ook de VVD er een zetel bij. Waar winnaars zijn zijn echter ook verliezers. Terwijl de SGP met 3 zetels en D66 met 2 hun posities behielden moest BBR 2 zetels inleveren en gaf GroenLinks/PvdA 1 zetel prijs evenals de ChristenUnie. Door deze uitslag bleef de huidige coalitie fier overeind en was LLBR de enige partij die haar rol in de oppositie wist te verzilveren, mogelijk omdat de kritische houding van die partij ten aanzien van de huisvestingsproblematiek voor arbeidsmigranten en AMV’ers aan het Nespad gewaardeerd werd door de inwoners in met name Bodegraven, die daar grote problemen mee hebben.

Reacties van de lijsttrekkers
Monique Jonker (GL-PvdA): Voor dat de verkiezingsuitslag bekend was gaf Monique aan veel leuke gesprekken te hebben gevoerd, zeker ook met mensen die het linkse geluid waarderen. Na de uitslag overheerste teleurstelling en werden er traantjes weggepinkt. “Ik ben erg teleurgesteld en had beter verwacht. Het is niet goed voor de democratie, maar we zullen het er mee moeten doen”.

Lou Harten (LLBR) keek met een goed gevoel terug op de campagne. Zij had heel veel positieve feedback ervaren over de inzet van haar nog jonge partij. Over de uitslag kon ze natuurlijk alleen maar opgetogen zijn.

Remco Tijssen (BBR) was allerminst opgetogen. “Ik ben zwaar teleurgesteld en zag dit zeker niet aankomen. Ik moet hier echt nog even een nachtje over slapen.

Bas Otting (D66) was trots op het resultaat. “Met een ruim aantal stemmen meer behouden we onze 2 zetels en dat terwijl we in de afgelopen periode toch een aantal moeilijke besluiten hebben moeten nemen.”

Robin Kersbergen (VVD) noemde de uitslag ‘loon naar werken’. “We hebben er een zetel bij, we zijn weliswaar de derde partij maar kunnen tevreden zijn, ook gezien de positie die LLBR heeft ingenomen.”

Jan Leendert van den Heuvel (SGP) verklaarde ‘erg happy’ te zijn. “Ik ben zeer tevreden, ook met de hoge opkomst. Wij behouden ruim onze drie zetels, maar ik vind het ook fijn dat de coalitie van de afgelopen 4 jaar het zo goed heeft gedaan.”

Dieter Möckelmann (CDA) was erg blij met het vertrouwen dat de kiezer had uitgesproken in een tijd dat er veel wantrouwen is richting de lokale overheid. Hij was uiteraard verheugd over de voor zijn partij prima uitslag. Hij zag daarin een goede basis voor de komende vier jaar en vond dat hij het resultaat mocht koesteren.

Yvonne de Wijn (ChristenUnie) kijkt terug op een mooie campagne. “We zijn enorm zichtbaar geweest en ik ben heel trots op alle mensen die zich daarvoor hebben ingezet. Het doet mij verdriet dat een boodschap die stem geeft aan de kwetsbaren te weinig wordt gehoord maar wij blijven ons inzetten voor een samenleving waarin mensen naar elkaar omzien.”

Coalitie

Het ligt in de verwachting dat het CDA als grootste partij het voortouw zal nemen bij de coalitieonderhandelingen. De uitslag laat zien dat er in principe voldoende steun is om de huidige coalitie van CDA, VVD, D66 en SGP voort te zetten omdat die combinatie kan bogen op een ruime meerderheid van 15 van de 25 zetels. In dat geval valt de grootste winnaar LLBR buiten de boot. Er zijn echter diverse andere combinaties mogelijk waar die partij wel een plaats in kan krijgen, maar zoals altijd is een prognose daarover op nog speculatief.

Wie komt, wie gaat
Hoewel de definitieve uitslag pas op 29 maart bekend zal worden gemaakt is het wel mogelijk om op grond van de uitslagen en de kandidatenlijsten aan te geven wie er gekozen zijn. In de uiteindelijke bezetting van de raad kunnen echter nog wijzigingen optreden omdat verwacht mag worden dat een enkele kandidaat een wethouderspost gaat bekleden en er sprake kan zijn van verkiezing op voorkeurzetel of de toewijzing van een restzetel. In de nieuwe raad zullen volgens de huidige verdeling zestien zetels bezet worden door inwoners van Bodegraven, acht volksvertegenwoordigers komen uit Reeuwijk en één uit Nieuwerbrug.

Zes raadsleden zullen voor het eerst een raadszetel innemen. Dat zijn: Ard van Veen (CDA), Anton Reijerse (GL-PvdA), Alvin Riley, Richard van Duuren en Dje van Dam (LLBR), en Yvonne de Wijn (ChristenUnie). Door zetelverlies komen naar verwachting niet terug: John Kempeneers (BBR) , Merel van Dijk-Blaak en Reinoud Doeschot (GL-PvdA). Om uiteenlopende redenen komen ook niet terug: Els Oliwkiewicz, Johan Langelaar (ChristenUnie), Robin Borg (fractie Borg), Marijke Krist (CDA) en Frits van Dijk (LLBR). De positie van het SGP-raadslid Gerrit Weerheim is onzeker en zal alleen door hem worden ingevuld als lijsttrekker Jan Leendert van de Heuvel opnieuw wethouder wordt.

Update: Samenstelling raadsfracties wijzigt door voorkeurstemmen.