‘Ik wilde dit netjes afmaken’

BODEGRAVEN-REEUWIJK - Een half jaar nadat haar verbeterplan door de gemeenteraad werd goedgekeurd heeft interim gemeentesecretaris en algemeen directeur Karin Cornelissen haar functie neergelegd. Een dag nadat dit besluit publiek is gemaakt, kijkt zij in een telefonisch gesprek enigszins omzichtig terug op de gang van zaken. “Ik moet met meel in de mond praten, ik ben er niet op uit om via de pers een trap na te geven.”

door Henri Stolwijk

Haar besluit te vertrekken is hoe dan ook weloverwogen genomen. Belangrijkste oorzaak: het gebrek aan bestuurlijke steun voor de ingezette koers en haar rol in dat proces. “Dit doe je normaal niet,” beaamt zij. “Ik was er ook niet op uit, wilde dit netjes afmaken. De afgelopen weken waren ingewikkeld. Ik stond enorm in twijfel, maar heb toch de knoop doorgehakt.”

Pijnpunten

Een van de pijnpunten: buiten haar om werden door de (politieke) bestuurders besluiten genomen. Zo vernam zij tijdens haar vakantie via een externe relatie dat de werving voor haar opvolging buiten haar medeweten in gang was gezet. Als ambtenaren klaagden ontbrak ook onvoorwaardelijke steun. Cornelissen: “Ik voelde dat er gekke dingen gebeurden. Als de zaken zo liggen kan ik als secretaris niet meer functioneren.”

Zij trekt ook een opvallende conclusie. “Ik gun de organisatie dat de nieuwe portefeuillehouder Personeel & Organisatie geen politieke functie is, maar bij de burgemeester komt te liggen. Dat gaat helpen de organisatie op te bouwen, te helpen groeien en te helen.”

De portefeuille Personeelszaken is in 2021 juist afgenomen van de toenmalige burgemeester Christiaan van der Kamp en is sindsdien de verantwoordelijkheid van een van de wethouders. Dat besluit leidde nog in 2021 indirect tot het vertrek van Van der Kamp. Ook zijn opvolger Michiel Grauss beheert een deels uitgeklede portefeuille met naast Veiligheid vooral representatieve taken. Binnen het gemeentehuis heeft hij daarom niet of nauwelijks invloed op de gang van zaken.

Chaos

Wat duidelijk wordt uit het gesprek: op het gemeentehuis heerst de chaos. Het ziekteverzuim is het afgelopen jaar opgelopen van 5 naar 8 procent. Vacatures blijven onvervuld, interimmers vullen de gaten op en wisselen elkaar af. Desgevraagd meldt de gemeente dat er zelfs geen overzicht is in alle contracten voor tijdelijke krachten en lopende opdrachten. Wel wordt gewerkt aan wat heet “een compleet, correct en werkbaar overzicht.”

Er zijn wel veranderingen op til. Op de dag dat Cornelissen het gemeentehuis verliet, traden twee nieuwe directieleden aan. Deze zijn mede door haar geselecteerd. Het beoogde directieteam bestaat nu uit drie leden, ook zijn weer teamleiders aangesteld. Deze ontwikkeling vloeit voort het uit het verbeterplan ‘Investeren in Basis op Orde: naar een gezonde organisatie’, waarin onder meer de komende jaren steeds 1 miljoen euro wordt uitgetrokken voor de renovatie van het ambtelijk apparaat.

In het rapport signaleert Cornelissen achterstanden op het gebied van participatie, leiderschap, financiën, ambtelijk vakmanschap (HR), beleid en processen. Zij stelt “serieuze verwaarlozing van de organisatie vast.” Cornelissen wijt de problemen aan de zelfsturende organisatie, het model dat tussen 2013 en 2021 werd gehanteerd.

Verantwoordelijk daarvoor was toenmalig gemeentesecretaris Johan de Jager, die niet geloofde in hiërarchie en ambtenaren hun eigen agenda liet bepalen. De bestuurders lieten dit vele jaren toe voordat De Jager gedwongen werd op te stappen.

Helemaal niks

Cornelissen: “Er was geen sturing op formatie en bezetting, er was helemaal niks. Mensen hielden eigen lijstjes bij, dat was het.” De beoogde oplossing: herstel van de hiërarchie, aansturing via een directieteam, terugdringen van de inhuur.

Zij vervolgt: “Iedereen begrijpt dat er een ongelooflijk stevige veranderopgave ligt. Dat te trekken, om de basis op orde te krijgen, kan alleen met volledige steun van college en raad. Die steun moet er zijn, ook al weet je dat er risico’s zijn en niet iedereen blij is met de veranderingen. Die steun heb ik bij het vorige college ook absoluut gevoeld.”

Het vorige college verlengde in mei dit jaar haar tijdelijke aanstelling nog tot maart volgend jaar, om voldoende tijd te hebben een definitieve opvolger te selecteren en het nieuwe directieteam op stoom te laten komen. Maar in juni maakten de wethouders Elly de Vries en Dirk-Jan Knol plaats voor Jorden van der Haas en Remco Tijssen en veranderde de situatie. “De afgelopen maanden was die steun te mager,” concludeert Cornelissen.

Zij kijkt niet met rancune om. “Ik ben tevreden over wat ik in het eerste jaar heb kunnen doen. En ik ben blij met de profielen van de teamleiders, dat geeft sturing aan de organisatie. Ook zelf heb ik veel geleerd. En met deze ervaring in mijn ransel zal ik kijken waar ik op een andere plek waarde kan toevoegen.”

Derde gemeentesecretaris in 5 jaar tijd opgestapt

BODEGRAVEN-REEUWIJK - Sinds het vertrek van Johan de Jager in 2021 is twee keer een nieuwe gemeentesecretaris annex algemeen directeur aangesteld, voordat Karin Cornelissen in september vorig jaar werd aangetrokken om de boel eens flink op te schudden. Zij verbleef doordeweeks in een B&B in de regio, maar bleef wonen in Raalte.

door Henri Stolwijk

De gemeente wijt haar vertrek in een persbericht aan “verschillen van inzichten en opvattingen over de verdere ontwikkeling van de organisatie.” Tot haar opvolger werd benoemd Annette Nijhuis, die eerder dit jaar aantrad als interim Concern Manager Maatschappij. Ze was tot 1 september onder meer verantwoordelijk voor het Klant Contact Centrum en Publiekszaken. Over die aanstelling stelt Cornelissen: “Elke andere keuze was nog slechter geweest.”

Dat proces gaat door. In antwoord op gestelde vragen stelt de gemeente nadrukkelijk dat de “uitvoering voor het plan (de lopende reorganisatie, red.) op schema ligt. Zo zijn er inmiddels teamleiders en nieuwe directeuren en worden structuren en werkprocessen uitgebouwd. Vanuit haar positie als interim-directeur is mevrouw Nijhuis nauw betrokken geweest bij de uitwerking en uitvoering van het plan. Daarom verwacht het college ook met haar benoeming als tijdelijk opvolger de continuïteit in de organisatie(ontwikkeling) te borgen.”

Of de vertrokken interim-gemeentesecretaris recht heeft op een afkoopsom wil de gemeente zich desgevraagd niet uitspreken: “Over individuen doen wij geen uitspraken.”

Na het uitkomen van de Voorjaarsnota werd bekend dat de gemeentelijke loonsom tot 1,9 miljoen euro hoger uitviel dan was berekend. Daar tellen de komende jaren de kosten voor aanpassing van de organisatie bij op. De vraag of wethouder Elly de vries (toen nog verantwoordelijk) wellicht te laat is geïnformeerd vanuit de organisatie laat de gemeente open: het college moet zich wat dat betreft eerst verantwoorden bij de gemeenteraad.

Daardoor is nog niet duidelijk of Cornelissen wellicht wordt verweten dat dit bewust uit de Voorjaarsnota is gehouden. De discussie over de gang van zaken verplaatst zich dus naar de raadszaal.