Rupsje Nooitgenoeg maakt bezuinigen onvermijdelijk

Bodegraven-Reeuwijk - Tijdens de eerste avond dat de kadernota 2020-2023 ter discussie lag, bleken de partijen unaniem over de noodzaak tot het doorvoeren van bezuinigingen. (Zie ook "Gemeente in zwaar weer door miljoenentekort dit jaar"). Welke voorgenomen uitgaven moeten worden geschrapt, werd nog niet duidelijk.

- - -

Kadernota - wat is het en hoe werkt het?

Elk jaar stelt de gemeenteraad in oktober een begroting vast voor de komende drie jaar. Een paar maanden eerder wordt raadsbreed gediscussieerd over de grenzen (kaders) waarbinnen die begroting gemaakt moet worden. Die discussie wordt in twee etappes gevoerd. De basis van de discussie vormt de kadernota, met daarin een vooruitkijk naar de toekomstige begroting met voorstellen voor het opvoeren of juist schrappen van eerder voorgenomen uitgaven. Op woensdagavond 26 juni mochten alle raadsfracties hun visie (beschouwing) op de kadernota geven. In die beschouwingen wisselden complimenten en kritiek op het college van b en w elkaar af. Na de beschouwing volgden per onderwerp de reacties van de verantwoordelijke wethouders. Daarna reageerden de politici op elkaars beschouwingen. De discussie wordt vervolgd op woensdag 11 juli. Dan volgen ook de moties die de partijen in voorbereiding hebben, die tot aanpassingen op de voorgestelde kadernota moeten leiden.

- - -

Het tekort op de begroting wordt, volgens het college, voornamelijk veroorzaakt doordat de uitgaven op de jeugdzorg groter zijn dan voorzien. Wethouder Robèrt Smits had dus wel wat uit te leggen. Niet zozeer over het ontstaan van het tekort zelf, want de reden daarvan is voor het grootste deel duidelijk. De landelijke overheid heeft de zorgtaken bij de gemeenten neergelegd zonder een adequaat budget. Er werd vooral uitleg gevraagd over de 'te late rapportage over het tekort' (D66 en ChristenUnie) en het uitblijven van veranderingen om de jeugdzorg betaalbaar te krijgen, door bijvoorbeeld de inkoop jeugdhulp anders te organiseren (ChristenUnie en CDA). Jan Vergeer (CDA) riep op tot het aanbesteden van de zorg als geheel. "We willen ketensamenwerking, maar we contracteren 150 partijen en roepen dat ze moeten samenwerken. De politiek moet loslaten."

Rupsje Nooitgenoeg

In zijn reactie op de beschouwingen van de partijen, vertelde Smits dat hij zijn eerste jaar als wethouder nodig gehad heeft om te begrijpen hoe de 'systeemwereld' van de jeugdzorg in elkaar steekt. Een wereld die afwijkt van de 'leefwereld'. "We zijn middels systemen Rupsje Nooitgenoeg aan het voeden. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat zorg niet de oplossing is voor veel problemen?" Als voorbeeld noemde hij de gevallen van dyslexie. "Standaard worden twaalf behandelingen voorgeschreven, maar is dat altijd nodig? En als ouders iets meer ondersteuning en tijd geven, kunnen we de zorgvraag dan niet vermijden?" Els Oliwkiewicz (ChristenUnie) noemde het een goed voorbeeld van wat beter kan. "Op dit moment wordt helemaal niet gecontroleerd of er wel effect is."

Diverse partijen (GroenLinks, D66 en PvdA) lazen in de kadernota een bezuiniging op preventiemaatregelen. Elly de Vries (D66) vroeg de wethouder naar zijn bereidheid om 60.000 euro in te leveren op startblokgelijkheid. Iets dat ze niet kan rijmen met de ambitie om alles 'in the end' betaalbaar te maken. Smits: "Preventie is de inzet, maar er zijn erg veel tekorten. We doen al heel veel. Ik wil de discussie wel aan of het allemaal wel uit het huidige budget kan."

Remco Tijssen (BBR) sloot af met een advies aan de wethouder. "Maak niet zelf de keuze en zeg dan 'dit is beleid', maar neem ons mee en geef ons de ruimte om te kunnen sturen."

Duurzaamheid

Dezelfde wethouder kreeg ook kritische vragen over de realiteitszin van de ambitie om Bodegraven-Reeuwijk in 2035 duurzaam te hebben. Waar GroenLinks vindt dat er wel een schepje bovenop mag, vragen VVD, BBR en D66 om vooral eerst eens met een realistisch beeld te komen.

Menukaart met bezuinigingen

In de kadernota heeft het college zelf een aantal bezuinigingsvoorstellen gedaan, alsmede het voorstel om door een verhoging van de OZB-belasting wat extra geld binnen te halen. Dit laatste kan niet op veel steun rekenen. Andere suggesties om geld te besparen, waren er ook. Zo stelde Johannes Mattiesing (SGP) voor de voorgenomen reconstructie Raadhuisweg niet door te voeren "want de Reeuwijkers lijken inmiddels gewend aan de huidige situatie." De verhoging van de toeristenbelasting (D66, ChristenUnie) en het schrappen van de tweede centrumbrug (D66, PvdA) waren twee van de andere suggesties. Wethouder Dirk-Jan Knol stelde voor een menukaart met de bezuinigingsvoorstellen te maken, zodat de raad haar keuzes kan maken. De discussie over de kadernota wordt op woensdag 11 juli vervolgd.

Tekst: Elly de Knikker