Herdenking crash van Australische bommenwerper in WOII

REEUWIJK-BRUG - Op 12 juni 1943 crashte rond 2.00 uur ‘s nachts de Australische bommenwerper van het type AVRO Lancaster Mk. 1 met het registratienummer AR-R / 4960 boven polder Gravekoop. De voltallige zevenkoppige bemanning kwam hierbij om het leven. Het toestel was op de terugweg na een bombardementsvlucht boven Düsseldorf naar de thuisbasis in Binbrook, Engeland.

door Loes Kamer

Het toestel is waarschijnlijk door een Duitse nachtjager geraakt, waarna het een motor verloor. Vermoedelijk heeft de bemanning een noodlanding geprobeerd te maken. Een van de bemanningsleden, boordschutter P.J. Hogan, heeft nog geprobeerd zich met zijn parachute in veiligheid te brengen, wat door de geringe hoogte mislukte. Zijn lichaam werd gevonden op een boerenerf aan de Gravekoopsedijk.

Daarna is het toestel in brand gevlogen en in de lucht ontploft, waarbij de brokstukken terecht zijn gekomen tussen de Kerfwetering en de Lecksdijk. Van de overige bemanningsleden konden daarna nog slechts navigator J. Heath en gezagvoerder en piloot R.S. Christie geïdentificeerd worden.

De volgende ochtend werden de stoffelijke overschotten door het Rode Kruis geborgen. Naast de drie geïdentificeerde lichamen werden er aanvankelijk drie en later nog een vierde slachtoffer uit het wrak gehaald. Hun namen werden pas na de oorlog bekend. Radiotelegrafist R.L. Lewis en boordwerktuigkundige R.S. Kerwin hadden de Engelse nationaliteit, de andere vier bemanningsleden waren Australiërs.

Begrafenis

Kort na de actie van het Rode Kruis werden de slachtoffers begraven in Sluipwijk in het bijzijn van een ooggetuige, Gerauld Valette, en diens 15-jarige zoon Jack. Gerauld schreef na de bevrijding een brief aan de RAF, de Britse luchtmacht, waarin hij vertelde dat zijn zoon diep onder de indruk was van de eenvoudige maar ontroerende ceremonie. De jongen had gezworen dat hij ieder jaar op 12 juni bloemen zou leggen op de graven van de vliegeniers en dat hij een inzamelingsactie onder buurtbewoners zou houden om een grafmonument te bekostigen. Het is dan ook op zijn initiatief dat een stenen kruis tot 1953 de plaats markeerde waar het zevental begraven lag. Omdat deze begraafplaats opgeheven werd, vond een herbegrafenis plaats op het Jonkerbos War Cemetery in Nijmegen. Helaas is daarbij het oorspronkelijke stenen kruis verloren gegaan. 

Tot 1985 bezocht Jack de graven vrijwel jaarlijks in Nijmegen; hij overleed in 1990. Daarna werd deze traditie voortgezet door diens zoon Charley. Deze kwam in contact met de nabestaanden van radiotelegrafist Reginald Lewis, zijn zonen Mike en John en hun gezinnen. Gezamenlijk besloten zij een replica van het stenen kruis opnieuw in Sluipwijk te laten plaatsen. Deze werd op 11 juni 2008 onthuld, 65 jaar na dato. Mike en zijn vrouw zijn helaas inmiddels overleden, maar tot op de dag van vandaag onderhoudt de familie Valette contact met John en Josie Lewis en hun (klein)kinderen.

Op de plek in polder Gravekoop waar het vliegtuig is neergestort, is langs de Kippenkade een gedenkteken door de gemeente opgericht.

Plechtigheid op 4 mei

Omdat het dit jaar 80 jaar geleden is dat de voltallige bemanning van de Lancaster bij de crash omkwam, wordt er speciale aandacht besteed aan deze gebeurtenis tijdens de 4 mei-ceremonie in Reeuwijk-Brug. Namens het Comité 4 mei Reeuwijk-Brug zal Peter Verheij de plechtigheid inleiden. Daarna zullen ook Charley Valette en Heather, de dochter van John en Josie Lewis, spreken bij het oorlogsmonument aan het Dag Hammerskjøldplantsoen.

Meer informatie over de crash van de AVRO Lancaster kunt u vinden op www.w4960.nl en in het CRASH Luchtoorlog en Verzetsmuseum ’40-’45 in Aalsmeerderbrug.

Stille tocht 4 mei

De stille tocht op 4 mei start bij het kerkgebouw van PG De Ark, `t Kerkestuk 1 te Reeuwijk-Brug om 19.40 uur. Circa 19.50 uur eindigt de tocht bij het oorlogsmonument aan het Dag Hammerskjøldplantsoen, waarna de herdenkingsplechtigheid begint. Na afloop is er gelegenheid tot koffiedrinken en napraten in De Ark.