‘Van Haasteren is leuk, maar ik ben helemaal fan van Wasgij’

DRIEBRUGGEN - “Het is een uitdaging, verslavend, maar toch ook ontspannen,” Aan het woord zijn de ervaren puzzelaars: Gerda Boerefijn, Annette Koning en Heidi van Duuren. De dames zijn actieve vrijwilligers in Driebruggen en delen een hobby: legpuzzels maken. Speciaal voor Internationale Puzzeldag (29 januari) vertellen zij over hun verslavende liefhebberij.

door Cil Vrij

De dames puzzelen altijd ‘solo’. Met meerdere personen een puzzel maken, zoals bij de puzzelkampioenschappen in Roelofarendsveen, lijkt hen niets. Het tegendeel wordt echter bewezen als zij samen op de foto gaan, naast een puzzel die bij Annet thuis op tafel ligt. Al snel worden er stukjes bijgelegd en is de fotograaf vergeten. “Zullen we de puzzel even afmaken?” vraagt Gerda enthousiast. Het antwoord van Annet komt snel: “Nee, dat laatste deel van de puzzel wil ik voor vanavond bewaren.”

Puzzelvirus

“Puzzelen is besmettelijk. Mijn moeder had vroeger ook regelmatig een puzzel op tafel liggen en iedereen die langsliep, probeerde een stukje aan te leggen. Dat merk ik nu ook,” vertelt Heidi. “Ik puzzel overdag of ’s avonds een uurtje, met de televisie op de achtergrond, zodat ik met een oor kan meeluisteren; het is eigenlijk multitasking,” grapt Gerda.

Uitdaging

De beginner start meestal met 950 tot 1000 stukjes. De gevorderden praten over 2000 of 3000 stukjes. Recent was er een pers bericht over een puzzel van 30.000 stukjes, maar dat gaat deze dames te ver.

Je moet de puzzel natuurlijk ergens laten, maar het is niet noodzakelijk om een extra tafel te hebben. Bij voorkeur wel een houten plaat met opstaand randje waar je de puzzel op uit kunt leggen. De plaat kun je eventueel onder de bank of op een kast schuiven, dat hangt er natuurlijk ook vanaf hoe groot de puzzel is. Er zijn zelfs puzzel-platen met een deksel. Met de ‘oprolbare puzzelmat’ hebben de dames niet veel ervaring.

Fantasie

“De bekende Jan van Haasteren-puzzels zijn erg leuk, maar niet echt een uitdaging meer,” meent Gerda. “Ik ben helemaal enthousiast over de Wasgij-puzzel. Draai het woord maar eens om: ‘jigsaw’.” Dat klinkt inderdaad bekent.

Wasgij-puzzels hebben een concept waarbij je niet de afbeelding op de doos puzzelt, maar je fantasie en de aanwijzingen op de doos moet gebruiken om erachter te komen waar de personen op de doos naar kijken. “Je weet dus niet wat je puzzelt, dat geeft een extra uitdaging.” Je kunt bij Wasgij kiezen uit verschillende thema’s: waar kijkt men naar, hoe ziet de scene er in de toekomst uit of wat gaat er gebeuren?

Werkwijze

De werkwijze is voor iedereen verschillend. Er zijn hulpdozen te koop waar je de puzzelstukjes in kunt sorteren op kleur, maar dat kan natuurlijk ook in zakjes of op de plaat en er zijn diverse puzzelmatten te koop. Er ontstaat een discussie tussen de dames of je beter van binnenuit kunt werken of eerst de randstukjes kunt leggen. Dit is een persoonlijke keuze en afhankelijk van wat je gewend bent.

Hoe lang je over een puzzel doet, verschilt per persoon. Heidi vertelt dat zij recent een puzzel van 2000 stukjes in tweeënhalve dag heeft gemaakt. “En toch heb ik ’s nachts niet doorgepuzzeld.”

De puzzel is klaar, en dan...

“Als de puzzel klaar is, laat ik hem nog even liggen om na te genieten. Daarna gaan de stukjes terug in de doos. Op een plaat plakken wordt nog wel gedaan, maar wij kennen niemand die dat doet,” aldus Heidi. “We maken nooit twee keer dezelfde puzzel. Gebruikte puzzels worden onderling uitgewisseld. De puzzels zijn best prijzig, dus ik kijk regelmatig bij de kringloopwinkel naar exemplaren.”

Puzzelruilbeurs

Dit is dan ook een bruggetje naar de puzzel ruilbeurs die op 6 maart gehouden wordt in Het huis van Alles in Custwijck van 14.00 tot 16.00 uur. Voor elke ingeleverde puzzel ontvang je een bon waarmee je een vergelijkbare puzzel bijvoorbeeld van Wasgij of van Van Haasteren, kan uitzoeken. De puzzels die op het laatst overblijven, worden verkocht voor 2 euro. De opbrengst is voor de kookgroep in het Huis van Alles.

De dames zijn unaniem van mening: “Puzzelen is verslavend: als je eenmaal begint met puzzelen is het moeilijk om te stoppen.”

‘In alle tekeningen is iets van mij terug te vinden’
Enkele dagen na het interview met de enthousiaste puzzelaars, wordt toevallig een echte ontwerper van deze puzzels ontmoet. “Ik puzzel zelf nooit,” zegt Dick Heins, tekenaar bij Studio Jan van Haasteren, laconiek. Met vier andere tekenaars en Jan zelf worden bij deze studio de populaire Van Haasteren-puzzels ontworpen. De meest recente puzzel die Dick heeft getekend heeft als afbeelding de Fata Morgana-attractie van de Efteling.

Het creatieve proces
“Als ik een idee of een thema heb voor de tekening, maak ik eerst kleine schetsjes met potlood. Vooraf weet ik al om hoeveel stukjes het moet gaan en wat dus het formaat moet worden,” vertelt Dick.
De schetsjes worden aan elkaar geplakt en de tekening wordt overgetrokken met een kroontjespen met oost Indische inkt. Hierna worden de potloodlijnen voorzichtig weggegumd. Dit gummen alleen kan al ruim 2 uur duren. De tekening wordt vervolgens op een houten plaat gespannen om te voorkomen dat de tekening gaat bobbelen tijdens het inkleuren. Voor het inkleuren wordt met ecoline gewerkt. Het totale creatieve proces duurt tweeëneenhalf tot drie maanden. Als Dick de puzzel heeft ingeleverd, heeft hij geen betrokkenheid meer bij het verdere proces.
In alle tekeningen van Dick zijn items van hemzelf terug te vinden. Zo is zijn vrouw terug te vinden in de vorm van een vlinder. Zijn vader, een markante man, heeft altijd een plekje in de tekening en een goede vriend die in een rolstoel zit, is ook terug te vinden.

Dubbel tekenen
Dick heeft ook vijf Wasgij-puzzels getekend. Er moeten voor deze puzzels altijd twee tekeningen gemaakt worden: de puzzel zelf en de tekening voor op de doos met het karakter vanuit wie gepuzzeld wordt. Om de puzzelaar een beetje op weg te helpen worden er wel enkele aanwijzingen gegeven, maar het blijft ‘puzzelen’.

Suggesties oppikken
In tegenstelling tot de dames in het interview gaat Dick wel naar het NK puzzelen. Niet alleen voor de promotie van de puzzels, maar ook om ideeën en suggesties op te pikken van fanatieke puzzelaars. Wat is zijn toppuzzel? Dick antwoordt lachend: ‘Het zijn allemaal toppers! Maar het grootste meesterwerk moet nog komen…”