‘Een fijne harmonie, die gaat door generaties heen’

WAARDER - In de gezellige woonkamer zitten Anke Nel en Sipke aan een plak ontbijtkoek met boter, netjes in stukjes gesneden door dochter Femke Nel. Anke Nel en Sipke zijn inmiddels 65 jaar getrouwd en wonen ruim 50 jaar in Waarder in een huis dat ’t Vooronder’ heet. De naam ontstond in Groningen, waar het jonge echtpaar in een souterrain woonde dat voelde als het vooronder van een schip. Het bordje met de naam verhuisde mee naar hun volgende woningen en hangt nu nog altijd aan hun huis in Waarder. Scheepslampen, een roer en foto’s uit Sipkes tijd bij de Koninklijke Marine geven de woning een bijpassende maritieme sfeer.

door Peggy van Leeuwen

Zelf hoefden ze vanwege hun jubileum niet zo nodig in het middelpunt te staan. “Is dit allemaal wel nodig?” was de eerste reactie van Anke Nel en Sipke vond het allemaal maar “geleuter”. Maar gaandeweg werd het toch geregeld, eigenlijk door de kinderen: de burgemeester kwam langs, ze werden bedolven onder de bloemen en zowel Anke Nel als Sipke vertellen mooie verhalen over vroeger met pretlichtjes in hun ogen.

Mooie stem in uniform

Het echtpaar leerde elkaar kennen tijdens een feest in Den Helder. Zij was daar met studenten uit Groningen, hij met vrienden van de officiersopleiding van de Koninklijke Marine. Het uniform hielp, maar uiteindelijk gaf zijn stem de doorslag. “Zijn stem was zo mooi,” vertelt Anke Nel.

In 1957 verloofden ze zich, terwijl al duidelijk was dat Sipke voor 2 jaar naar Nieuw-Guinea zou worden uitgezonden. “Dat was lastig. Het was gewoon 2 jaar dat je elkaar niet zag. We leefden toen in een wereld waarin afstanden echt nog afstanden waren.”

Telefoneren was ingewikkeld, dus schreven ze elkaar brieven. Die zijn helaas niet bewaard gebleven. “Ik heb ze uit voorzorg vernietigd, voordat de kinderen er postbodetje mee gingen spelen,” zegt Anke Nel lachend. “Nu heb ik daar natuurlijk enorm veel spijt van.”

Als marineofficier heeft Sipke een interessante tijd gehad. Omdat hij niet zijn hele leven op zee wilde doorbrengen, studeerde hij in de avonduren aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. “De VU was de enige universiteit toen waar je extraneus kon studeren, dus zonder colleges te volgen. Een soort voorloper van online studeren,” lacht Sipke. “En voor mijn rechtenstudie hoefde ik de marine niet uit, want ook de marine heeft juristen nodig om, laten we zeggen, alles een beetje beter te maken.”

Een schat in Londen
Sipkes belangstelling voor maritieme geschiedenis bracht hem vaak naar archieven. Toen een marineschip klaarlag voor een reis naar Londen, trok hij de stoute schoenen aan en vroeg of hij mee mocht. Verbaasde reacties alom, want ‘wat moet jij nou in Londen?’ Sipke had echter een idee. “De Engelsen hebben allerlei schepen veroverd en hebben dus papieren buitgemaakt. Waar zijn die gebleven? Dat wilde ik graag weten.”

In Londen ging de rest van de bemanning de stad in, maar Sipke koos voor een stoffig archief net buiten Londen. Daar vond hij een grote verzameling Nederlandse brieven. “Die konden de Engelsen niet lezen. Ze waren gewoon op een hoop gegooid.” Het ging om persoonlijke brieven van vrouwen aan opvarenden en van zeelieden aan het thuisfront. Wie zelf niet kon schrijven, liet het verhaal door iemand anders opschrijven. De stukken geven zo een bijzonder beeld van het dagelijks leven en de zeevaart.

Sipke wilde de brieven graag naar Nederland halen, maar door zijn vragen beseften de Britten pas goed wat ze in handen hadden. “Toen had ik een slapende hond wakker gemaakt.” De brieven bleven in Londen, maar zijn vondst kreeg wetenschappelijke aandacht. Onderzoekers werkten er jarenlang mee en verschillende wetenschappers promoveerden op het materiaal. Sipke blijft er nuchter onder. “Ik heb er een hoop lol aan gehad.”

De door Sipke ontdekte ‘Gekaapte Brieven’ zijn online te bekijken via taalmaterialen.ivdnt.org.

Een fijne harmonie

Toen het gezin ruim 50 jaar geleden naar Waarder verhuisde, waren ze naar eigen zeggen “import” in het dorp. Toch zochten ze vanaf het begin de verbinding. “Waar je woont, daar draag je bij aan de gemeenschap”, was hun overtuiging. Boodschappen werden zoveel mogelijk in het dorp gedaan en lokale ondernemers kregen de voorkeur.

Die betrokkenheid komt nu op allerlei manieren terug. Buren, thuiszorgmedewerkers, vrijwilligers en ondernemers helpen waar nodig. “Mensen zeggen: jullie hebben mij gesteund toen ik mijn bedrijf opbouwde, nu vind ik het leuk iets terug te doen.” De vroegere kruidenier kwam deze winter zout brengen om de oprit sneeuwvrij te maken en de zoon van die kruidenier bracht onlangs wat eten langs. “Dat vind ik zo mooi. We hebben hier een fijne harmonie,” zegt Anke Nel. “Het gaat door de generaties heen.”

Volgens Sipke past de hulp die ze nu ontvangen bij het dorpse karakter van Waarder. “Mensen helpen elkaar. Wij zien het misschien extra goed omdat we nu wat ouder zijn.”

Samen aan de afwas

Op de vraag wat het geheim is van een huwelijk dat 65 jaar standhoudt, reageert Sipke direct. “Dat is een onzinvraag. Je trouwt niet met elkaar met de bedoeling om uit elkaar te gaan, maar om bij elkaar te blijven. We kunnen het goed met elkaar vinden. Nog steeds, dacht ik zo,” zegt hij, terwijl hij liefdevol een klopje geeft op de arm van Anke Nel.

Dochter Femke Nel ziet vooral hoe vanzelfsprekend haar ouders samen zijn. “Ze hebben altijd ginnegapjes of geintjes onderling. Het is mooi om te zien, zonder dat het allemaal overdreven is. Leven en laten leven, dat is een kreet die hier vaak valt. En elkaar een beetje ruimte geven.”

Die ruimte was er ook voor hun werk. Anke Nel begon bij een notariskantoor en werd later rechter. Sipke werkte als Hoofd Juridische Zaken bij de Koninklijke Marine en ook als rechter. Het huishouden en de opvoeding van hun twee kinderen deden ze samen. “Dat was voor die tijd best bijzonder,” zegt Anke Nel. “Hij stond ook af te wassen. We deden het eigenlijk allemaal samen.”

Over hun werk spraken ze thuis soms, maar niet voortdurend. “Je had je eigen ding en je werkte gewoon,” zegt Anke Nel. “Thuis deed je het huishouden en voedde je de kinderen op.” De zware zaken uit de rechtszaal namen ze zo min mogelijk mee naar huis. “We spraken recht, dat is soms best pittig. Alleen de vermakelijke verhalen haalden de eettafel.

’t Vooronder

Voor de familie is ‘t Vooronder nog altijd een fijne plek. De bovenverdieping wordt dan helemaal gerund door familie die blijft slapen. Zoon Sipke jr. en schoondochter Annemarie zijn nu op hun zeilboot op weg naar andere werelddelen, dus het is rustig, maar op andere momenten loopt het huis vol met kinderen, kleinkinderen, familieleden uit het buitenland en zelfs twee labradors, waar Sipke gek op is. “Het brengt leven in de brouwerij,” zegt Anke Nel. “Die verdwijnen allemaal naar boven, daar hebben wij geen last van,” zegt Sipke met een knipoog. “Leven en laten leven.”