‘Ik werk thuis om te helpen bij het lammeren’

BODEGRAVEN - In de groene weilanden van Buitenkerk grazen de schapen van Klaverhap. Er staan drie verschillende rassen: het Nederlandse bonte schaap, de boeren Texelaar en het van oorsprong Duitse Coburger Fuchs. Een schaap is bij uitstek een vriendelijk dier, nieuwsgierig en misschien wat afwachtend, maar als er eenmaal één over de dam is! Die waarheid ervaren we als er een foto gemaakt wordt. Als Marius Voshart met een emmertje biks rammelt, komen ze na een kleine aarzeling allemaal aanrennen. 

door Marlien van Leeuwen

De familie Voshart boert sinds 1987 op de boerderij aan Buitenkerk. Aanvankelijk als melkveehouderij, maar door omstandigheden zijn ze overgegaan op het houden van schapen. Dat was hard werken voor mevrouw Voshart en haar vier kinderen, maar ook toen al gebeurde dat met passie. Sinds 2020 is hun zoon Marius een maatschap met zijn ouders aangegaan.

Rentmeesterschap

Marius spreekt bevlogen over zijn schapen. Dat moet ook wel, want naast de schapen heeft hij een fulltime baan als geodata-specialist. Met in totaal zestig volwassen dieren valt het bedrijf in de categorie ‘kleinschalig’. En daar word je niet rijk van, volgens Marius. Maar Marius ervaart het boeren als een rentmeesterschap voor het stukje natuur waar hij verantwoordelijk mag zijn. Hij neemt verantwoording voor de dieren en de natuur.

“De natuur gaat zijn eigen gang. Als boer heb je daar geen invloed op,” zegt hij. “Ook niet op het weer, niet op de regelgeving van de overheid of de marktwerking. Tussen dood en leven hangt een dun draadje. Als boer accepteer je dat als een gegeven.” Marius legt het in alle rust uit. “Dat heeft niets te maken met onverschilligheid, eerder met berusting. Je hebt het allemaal niet in de hand, ook niet als het je frustreert.”

Verdienmodel

De rammen (mannetjes) worden op een zekere leeftijd geslacht. Marius: “Een deel van onze rammen wordt geslacht bij Slagerij Van Meurs op Reeuwijk-Dorp. Dat vlees verkopen we via onze website www.klaverhap.nl. We zijn blij met die samenwerking, op die korte afstand. Het andere deel van onze rammen gaat de wereldmarkt op, grotendeels naar onze buurlanden.” Ondertussen importeren we als Nederland schapenvlees uit Nieuw-Zeeland. “Krom natuurlijk, want in Nederland hebben we ook hoge standaarden als het om dierenwelzijn gaat. En bij duurzaamheid kun je je vraagtekens zetten als het vlees van de andere kant van de wereld komt.”

Multifunctioneel

Als een schaap niet wordt geschoren, bezwijkt het onder de warmte en het gewicht van zijn wol. Na het scheren is een schaap 3 tot 4 kilo lichter. Een schapenscheerder vraagt 5 euro per schaap, de wol levert zo’n 10 cent per kilo op. Dat is niet veel, terwijl schapenwol multifunctioneel is. “Je kunt wol bijvoorbeeld gebruiken als isolatiemateriaal of als compost voor de moestuin; de voedingsstoffen worden langzaam afgegeven,” vertelt Marius. “En het is ook nog eens een decoratief product!” Het schaap zelf heeft er geen boodschap aan, voor haar is het vooral een warme, waterdichte jas waarmee het de vrieskou kan trotseren.

De bronst, de periode van de eisprong, ligt voor schapen zo rond eind september en duurt tot ongeveer begin december. Dat is de periode dat de ram met een dekblok om zijn nek de wei in mag. Aan de kleur die het dekblok op de rug van een schaap achterlaat, kan Marius bijhouden welke ooi wanneer gedekt is. Precies vijf maanden min vijf dagen later zal de ooi lammeren. Het voorjaar is dan ook de thuiswerkperiode als het om zijn fulltime baan gaat. Zo kan Marius als het moet de ooien bijstaan bij het lammeren.

Blauwtong

Zoals elk dier heeft ook een schaap zijn zwakke plekken. Ze kunnen bijvoorbeeld kreup worden door een aandoening tussen de hoeven. Er zijn wormpjes waar ze vatbaar voor zijn als de algehele afweer laag is. En dan komen we bij de gevreesde blauwtong. De pijn van Marius is voelbaar. “Ze werden acuut doodziek en wij stonden machteloos. Er was geen pijnstilling en geen vaccin. De schapen hadden hoge koorts en leden veel pijn door de zwellingen in hun bek, slokdarm en maag. Het raakte ons diep.” Hij pauzeert even. “Inmiddels is er antibiotica. De dieren kunnen nog wel ziek worden, maar het is niet meer zo heftig. Toch heeft de ziekte ook nu soms nog een dodelijke afloop.”

Wat de effecten van blauwtong op lange termijn zijn, is niet bekend. Landelijk wordt er onderzoek naar gedaan. Het ziektebeeld mag minder heftig zijn en de statistieken geven een lager sterftecijfer, de realiteit is volgens Marius nog altijd pijnlijk en heftig om te zien. “Vorig jaar hadden we beduidend minder lammeren. De ooien die ziek waren geweest, dragen het virus kennelijk lang met zich mee.”

Fotomodellen

Afgeschermd van de ooien staat de ram buiten op het erf. In een deel van het weiland staan de rammen die afgelopen jaar geboren zijn bij elkaar. Zij zijn de fotomodellen van vandaag. Wat biks in een emmertje en ze komen op Marius afrennen. In het korte tijdbestek van de fotoshoot is de ram uitgebroken. Hij is er klaar voor. Als het aan hem ligt, volgend voorjaar heel veel jonge lammetjes!