Marjo Seldenrijk: ‘Een kind blijft nog steeds één groot wonder’

BODEGRAVEN - Aan tafel staan koffie en gebak klaar. De ruimte is versierd met ballonnen en vlaggen en collega’s lopen af en aan. Het is de laatste werkdag van Marjo Seldenrijk, die na 40 jaar afscheid neemt van de jeugdgezondheidszorg. 25 jaar daarvan werkte zij in Bodegraven, bij het Centrum voor Jeugd en Gezin. Vele Bodegravers kennen haar. Duizenden kinderen heeft zij voorbij zien komen op het consultatiebureau.

door Peggy van Leeuwen

Toch begon haar loopbaan niet in Bodegraven, maar in Woerden. “Ik weet wel de dag. Die was op 23 juni 1986,” vertelt Marjo. Met een onmiskenbaar zachte ‘G’ vertelt ze hoe ze als Brabantse boven de rivieren terechtkwam. Ze studeerde in Nijmegen, werkte daarvoor vier jaar in het ziekenhuis en leerde haar man kennen tijdens een vakantieweek voor gehandicapten. “En als je dan iemand kent die boven de rivieren woont, dan ga je dus niet onder de rivieren naar werk zoeken,” lacht ze.

Door weer en wind

In die beginjaren werkte Marjo nog in de wijkverpleging. ’s Ochtends hielp ze mensen thuis met wassen, aankleden, insuline spuiten en verbanden aanleggen. ’s Middags kwamen ouders met baby’s en peuters naar het consultatiebureau. “Dat was heel afwisselend werk. En heel levendig.”

Ze herinnert zich nog goed haar rode fiets, waarmee ze overal kwam. “Ik woon in Vleuten, dus ik kwam altijd met de trein naar Bodegraven. De huisbezoeken heb ik altijd op de fiets gedaan. In weer en wind.”

De essentie van het gezin

Wanneer het woord jeugdzorg valt, corrigeert Marjo vriendelijk maar beslist. “Jeugdgezondheidszorg. Ja, dat moet ik gelijk even goed zeggen. Want het is geen jeugdzorg, dat is een stapje verder.” Dat verschil vindt ze belangrijk. “Jeugdgezondheidszorg is de preventieve gezondheidszorg. Wij proberen samen met ouders te kijken naar de normale ontwikkeling van kinderen en proberen ouders daarin te ondersteunen. Met tips en adviezen.”

Als er iets opvalt, wordt er verder gekeken. Soms is een verwijzing naar een huisarts, kinderarts, logopedist of fysiotherapeut nodig. Soms is er meer ondersteuning voor ouders. Maar de kern is altijd hetzelfde gebleven: kijken wat een kind nodig heeft én wat bij het gezin past. “Wat je probeert, is dat je naar de essentie van een gezin kijkt. Wat heeft dit kind nodig? Waar heeft de ouder behoefte aan? Want als ik iets aan jou vertel wat jij helemaal niet wil doen, gebeurt het ook niet. Dus ik moet continu die connectie proberen te vinden met de ouder.”

De ontwikkeling blijft

In 40 jaar veranderde er veel. Methodes, organisaties, adviezen en materialen kwamen en gingen. “Maar de ontwikkeling van kinderen blijft precies hetzelfde,” zegt Marjo. “Alleen hoe wij daartegen aankijken, of wat wij belangrijk vinden, dat is natuurlijk meer dan eens veranderd.”

Ze noemt voeding, roken, veiligheid, schermtijd en slapen als voorbeelden. Toen zij begon, bestond opvolgmelk nog niet zoals nu. Er waren drie of vier soorten flesvoeding, terwijl ouders tegenwoordig kunnen kiezen uit lange lijsten met verschillende merken. “Dat maakt het voor ouders ingewikkelder.”

Ook roken veranderde enorm. “Toen ik 40 jaar geleden begon, was acht van de tien huishoudens gewoon aan het roken binnen. Nu komt het bijna niet meer voor. Dat is echt een groot verschil.” Volgens Marjo laat juist dat zien hoe belangrijk preventie is. Campagnes, voorlichting en advies werken niet altijd van de ene op de andere dag, maar op lange termijn kunnen ze veel betekenen.

Kinderen zijn prachtig

Dan klinkt er bewondering door in haar stem. “Ik vind de geboorte van een kind het meest bijzondere wat er is. Als je je bedenkt dat één zaadcel en één eicel in eerste instantie alleen maar een paar klompjes cellen worden, en dat op een gegeven moment één van die klompjes zegt: jij gaat dat stukje hart doen, jij gaat die longen doen, jij gaat die ledematen doen. Het is toch ongelooflijk?” Ze glimlacht. “Het is één groot wonder, een kind is één groot wonder.”

Een steuntje in de rug

Wat Marjo misschien nog wel het mooist vindt, is wanneer ze ouders net dat beetje vertrouwen kan geven. “De insteek van elke ouder is, en daar ben ik diep in mijn hart van overtuigd, dat ze het goed willen doen voor hun kind. Die willen het beste voor hun kind.”

Soms is een ouder onzeker. Soms loopt iemand even vast. “Als ik die kan helpen door even een steuntje in de rug te geven, of door te zeggen: je hebt het hartstikke goed gedaan, is de ouder blij, dan ben ik ook blij.”

Natuurlijk kende het werk ook zware kanten. Marjo maakte mee dat kinderen overleden, dat gezinnen grote zorgen hadden of dat ouders door omstandigheden niet konden geven wat zij wilden geven. “Dat is intens verdrietig. Dat kan je niet zomaar loslaten. Ik kan niet gepassioneerd zijn en nooit iets mee naar huis nemen.” Daartegenover staan de momenten waarop het juist goed gaat. Kinderen die opbloeien, gezinnen die de juiste hulp vinden, ouders die weer vertrouwen krijgen. “Dan denk je: dat is prachtig, daar doe ik het voor.”

Met passie gewerkt

Als Marjo terugkijkt, is ze vooral trots dat ze haar werk altijd met passie heeft kunnen doen. “Dat ik elke keer toch iets heb kunnen betekenen voor een ander, dat vind ik heel bijzonder.”

Wat ze het meeste gaat missen, zijn haar collega’s en het gewone dagelijkse contact met ouders en kinderen. En nu? Marjo wil tijd maken voor familie, haar kinderen en haar twee kleinkinderen. Maar ook voor rust, onverwachte ontmoetingen en nieuwe manieren om iets voor een ander te betekenen. “Ik wil iets relaxter leven. En daarnaast wil ik ook gewoon voor de maatschappij nog iets blijven betekenen. Als je daar voor open staat, ontmoet je vanzelf dingen waar je iets mee kan.”

Aan het einde van het gesprek vat Marjo samen wat volgens haar het belangrijkst is voor een kind: liefde geven, positief grenzen stellen en duidelijk zijn. Daar voegt ze nog één woord aan toe: verwondering. “Laat een kind verwonderen, de wereld op hun eigen manier beleven en ga daarin mee, want van die verwondering en hoe kinderen naar de wereld kijken, daar kunnen wij als volwassenen nog heel veel van leren.”