Minister Frank Rijkaart: ‘Ik proef wel de drang bij mensen om te gaan stemmen’

LANDELIJK – Woensdag 29 oktober is voor heel politiek Nederland een dag van spanning en verwachting. Terwijl miljoenen kiezers naar de stembus trekken, kijkt ook minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) Frank Rijkaart met extra belangstelling naar de verkiezingsdag.

door Duarte dos Santos Estrafalhote

Rijkaart, sinds september minister namens de BoerBurgerBeweging (BBB), is verantwoordelijk voor de organisatie van de landelijke verkiezingen. “Het is een beetje een saaie mededeling,” zegt hij lachend. “Maar eigenlijk moeten wij constateren dat het extreem soepel loopt allemaal. Geen grote zaken, incidenten, gekke dingen. We zijn uitermate content.”

Soepel

Volgens de minister verliep de voorbereiding dit jaar opvallend rustig. “Er waren ergens in het land iets van 3.000 stempassen niet bezorgd,” vertelt hij. “Daar hebben we gewoon een draaiboek voor. Dat komt elke verkiezing wel een keer voor. Dat is helemaal niet zo gek of zorgwekkend. Daar is op geacteerd en de stempassen liggen nu netjes weer in de bus. Als dat het grootste incident is, mogen we helemaal niet klagen.”

Hoewel er logistiek weinig mis lijkt gegaan, zijn er toch zorgen over veiligheid in het land. Zo gaven meerdere gemeenten aan verhoogde veiligheidsmaatregelen bij stemlokalen te treffen. “Dat is echt heel gemeentespecifiek. Je hebt het dan over openbare orde en veiligheid. Dat ligt bij de lokale burgemeester. En het zou een beetje gek zijn als de minister hier, vanuit de ivoren toren, in die bevoegdheid gaat treden.” Wel vindt hij het “treurig dat het nodig is”, maar hij benadrukt zijn vertrouwen: Ik heb er gelukkig alle vertrouwen in dat de burgemeesters dat op de juiste manier oppakken.”

Opkomst

Ook toegankelijkheid krijgt volgens hem veel aandacht. “Op dit moment lopen er al heel veel projecten om het stemmen zo toegankelijk mogelijk te maken voor iedereen,” legt hij uit. “Soms is de aanpassing die je moet doen voor een stemlokaal vrij eenvoudig. Soms ligt er gewoon een authentieke mat ergens in een historisch gebouw. En het enige wat men dan hoeft te doen is een stukje ducttape over het randje van het matje heen plakken. En dan krijg je een groen vinkje.” Toch zijn er ook grenzen, erkent de minister, bijvoorbeeld bij een monumentaal gebouw waar je geen deur kunt verbreden. Volgens hem zijn de mogelijkheden voor mensen met een beperking “echt legio”. Zo worden in steeds meer gemeenten hulpmiddelen gebruikt zoals stemmallen of audioboxen.

De minister hoopt dat de opkomst opnieuw rond de 80 procent ligt. “Liever nog iets hoger. Alles boven de 81 procent zou ik een uitstekende opkomst vinden,” zegt hij. “Het weer speelt helaas ook een grote rol, maar ik proef wel de drang bij mensen om te gaan stemmen, want het gaat ergens over.”

Drukke periode

Rijkaart bezoekt op de verkiezingsdag zelf verschillende plaatsen, waaronder Bodegraven, Bussem en Deventer. “Het is een volle planning,” vertelt hij. En ook na het uitkomen van de exitpoll kan Rijkaart niet achterover leunen. “Je zou me kunnen omschrijven als ‘Koos Werkeloos’, want het ontslag van het kabinet wordt aangeboden op de dag voor de verkiezingen,” legt Rijkaart uit. “Dan blijf je weliswaar gewoon in functie, want het land moet bestuurd worden en er is nog geen nieuw kabinet. Ik heb tijdens de debatten lijsttrekkers gezien die zeiden: ‘met de kerst hebben we een nieuw kabinet.’ Dat vind ik een erg optimistische schatting. Tot het zo ver is, blijf ik vol overgave op de winkel passen,” glimlacht Rijkaart.

Lokaal betrokken

In maart 2026, zijn er opnieuw verkiezingen: die voor de gemeenteraad. Rijkaart lijkt er rekening mee te houden dat hij die nog in zijn demissionaire rol als minister zal meemaken. “Ik heb zo’n vermoeden dat de volgende verkiezingen van de gemeenteraad ook nog wel plaats gaan vinden terwijl ik hier zit. En ja, ik kijk wel uit naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Ik ben ook lokaal in Bodegraven nog wel een beetje betrokken.” Hij noemt onderwerpen die hij op de voet volgt: “Ik weet wat er speelt rondom de huisvesting van arbeidsmigranten, het afscheiden van de fractie Borg, het toetreden van de heer Hogendoorn in die fractie en zo verder. Dat heb ik allemaal aardig bijgehouden.” 

Een toekomstige terugkeer is, onder de juiste omstandigheden, niet ondenkbaar: “Dat is nooit helemaal uitgesloten. Ik weet dat men toch ook enigszins naar mij kijkt van: ‘joh, wanneer kom je terug?’ Maar voorlopig heb ik deze functie en die blijf ik op mijn best uitvoeren.”