Bibliotheek trekt zich terug uit besprekingen rondom Evertshuis

BODEGRAVEN - De Bibliotheek De Groene Venen (BDGV) trekt zich terug uit de besprekingen over de toekomstige inrichting van het Evertshuis en de nieuw te vormen Cultuurorganisatie. Het is nog onduidelijk wat de directe gevolgen zijn van deze terugtrekking.

door Henri Stolwijk

Een nieuw op te zetten Cultuurorganisatie moet een centrale rol gaan spelen in het beheer van de subsidiegelden. Deze organisatie, die volledig uit vrijwilligers gaat bestaan, is straks leidend in het culturele landschap binnen de gemeente. “De andere manier van organiseren heeft met name gevolgen voor het bibliotheek- en theaterwerk dat in en vanuit het Evertshuis wordt georganiseerd,” zo staat in een gemeentelijke nota over de gang van zaken rondom het Evertshuis. Daarin wordt de BDGV omschreven als “een uitvoeringsorganisatie voor de gemeente die in opdracht een aantal taken uitvoert.”

Maar dat ziet de BDGV totaal anders. “De Bibliotheek kan niet instromen in de nieuw te vormen Cultuurorganisatie en daarin slechts één wettelijke functie vervullen,” aldus de door twee directeur-bestuurders ondertekende brief, Gillian de Koning en interimmer Betty Willemsen. Zij verzetten zich ten felste tegen het plan om de Bibliotheek louter te belasten met de uitleen van boeken en andere zaken in handen te leggen van vrijwilligers.

De BDGV stelt dat toekomstige wetgeving strenge eisen stelt waaraan bibliotheken moeten voldoen. Miranda Nagtegaal, als Mt-lid van BDGV onder meer verantwoordelijk voor marketing en communicatie: “De taak die de Bibliotheek toebedeeld wordt in deze opzet is het uitlenen van boeken. De gemeente heeft echter de wettelijke plicht om te zorgen voor minimaal één bibliotheekvoorziening die alle vijf kerntaken vervult, een fysieke collectie heeft en over een professionele personeelsbezetting beschikt.”

Intrekken vergunning

In een nog door de Staten-Generaal goed te keuren wetswijziging moet de bibliotheekorganisatie de volgende vijf kerntaken uitvoeren: kennis en informatie bieden, opleidingen aanbieden, lezen bevorderen, debatten organiseren en kunst en cultuur faciliteren. Scheiden van taken zou, aldus Nagtegaal, leiden tot het intrekken van het vereiste Certificaat Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal (CBTC).

Onvermijdelijk

Omdat het Evertshuis qua opzet verandert moet onvermijdelijk, volgens de gemeentelijke nota, ook het bibliotheekwerk anders worden ingericht. “De inzet is meer (lokale) partijen te betrekken bij de uitvoering van het bibliotheekwerk,” aldus de gemeente. Daarbij geldt de verwachting dat lokale partijen als het Groene Harthuys, de stichting Evertshuis, de Bodegraafse Balie en de Pianotour (deel)taken “goedkoper kunnen uitvoeren zonder dat dit ten koste gaan van de kwaliteit.” Besparing van geld moet leiden tot versterking van de lokale culturele gemeenschappen. “Win-win”, noemt de gemeente dat.

BDGV opereert, volgens Nagtegaal, zeer kosteneffectief, al is dat deels gedwongen: de gemeente Bodegraven-Reeuwijk vergoedt bijvoorbeeld per inwoner 9 euro waar in Gouda 17 euro per inwoner wordt neergeteld. Zij wijst ook nadrukkelijk op de honderden vrijwilligers die onder de vlag van DGV in het werkgebied actief zijn. “Wij opereren dus feitelijk al als een vrijwilligersorganisatie, met een minimale professionele staf.”

Half jaar

Met het oog op de ontwikkelingen zou vooralsnog alleen de subsidie voor het eerste half jaar van 2026 worden toegekend, de helft van de jaarsubsidie van 525.000 euro. Per 1 juli zou dan de subsidiestroom op een andere manier worden ingericht, met een centrale rol voor de nieuwe Cultuurorganisatie.

Wethouder De Vries: “Ik betaal niet zomaar voor het hele jaar de subsidie. En we kijken in januari, februari waar we staan, als we een soort eindvoorstel hebben. Kijk, ik wil de bibliotheek niet kwijt. Maar ik wil misschien wel de vorm waarin de bibliotheek nu acteert kwijt, dat is iets heel anders. En dat wil nog niet eens zeggen dat ik aan alles wil tornen wat tot hun taken wordt gerekend. Er zijn ook voorbeelden denkbaar waarin vrijwilligers een aantal taken voor hun rekening nemen. Neem het organiseren van debatten en ontmoetingen, dat kan de Bodegraafse Balie ook. Misschien moeten we op enig moment wel weer beroepskrachten aannemen, maar dat zal dan met mate gebeuren.”

Overigens lijkt het eventueel terugtrekken van de BDGV uit Bodegraven-Reeuwijk vooraf de gemeente geen zorgen te baren. In de gemeentelijke nota staat: “Mocht BDGV om haar moverende redenen besluiten de nieuwe opdracht niet aan te nemen zal het college de uitvoering van de taken elders beleggen.” Dit zou ook geen gevolgen hebben voor het verkrijgen van de benodigde kwaliteitscertificaten.

Nagtegaal wijst er met klem op dat BDGV niet alleen actief is in de Bodegraafse bibliotheek, maar ook werkt in kernen als Reeuwijk, Waarder en Driebruggen en op basisscholen. BDGV is daarnaast ook partner van de gemeenten Waddinxveen en Zuidplas.

Streven naar sluitende exploitatie Evertshuis

De gemeenteraad heeft verordonneerd voor het Evertshuis een sluitende en minimaal kostendekkende exploitatie te realiseren voor gebouw en activiteiten, op basis van een totaalbudget van bijna 1,1 miljoen euro. Daarvan gaat ruim de helft op aan huur, die weer terugvloeit in de gemeentelijke kassen. Als binnen het Evertshuis extra inkomsten door huur of organisatie van evenementen worden gegenereerd mogen die naar eigen inzicht worden besteed aan cultuur.

Onder aanvoering van extern gespreksleider Dirk Louter praten vertegenwoordigers van gebruikers van het Evertshuis hoe hier invulling aan te geven. De samenstelling van de deelnemers verandert overigens per bijeenkomst, zo blijkt uit de verslagen van de diverse gespreksrondes. Uit de stukken wordt evenmin duidelijk wie wie of wat vertegenwoordigt.

Coöperatief model

Volgens een rapportage aan de gemeenteraad kiezen de gebruikers voor samenwerking in een coöperatief model. Zoals staat omschreven in een toelichting aan de gemeenteraad: “Enerzijds behouden alle organisaties hun eigenheid en zelfstandigheid. Anderzijds verbinden zij zich met elkaar en richten zij met elkaar één organisatie op.” Die nieuwe organisatie beheert en verdeelt de geldstromen. Inmiddels is een voorbereidingsgroep geformeerd die dit gewenste organisatiemodel handen en voeten geeft. Saillant detail: in de verslaglegging ontbreekt de rol van de Bibliotheek in die voorbereidingsgroep.

Onvoldoende

Het is overigens nog niet duidelijk of de toegezegde subsidie voldoende is om alle gewenste activiteiten ook uit te voeren. De gebruikers zijn hier behoorlijk sceptisch over, hebben ook al aan de bel getrokken bij de individuele politieke partijen om het budget op te krikken. Dat wantrouwen is ook niet geheel ongefundeerd: de gemeente heeft het totale budget dat beschikbaar is voor het Evertshuis als het ware bevroren. Maar om de exploitatie te dekken is de huursom verhoogd, er is dus een kleiner deel dan voorheen beschikbaar voor de werkelijke activiteiten.

Simpele rekensom

Wethouder Elly de Vries van Financiën zegt daarover: “Voor nu is er even een hele simpele rekensom gemaakt. Daar kun je iets van vinden, maar je moet iets berekenen om verder te komen.” Zij stelt ook dat de huurkosten die het Evertshuis opbracht bij lange na niet de kosten dekten, die zijn nu op het juiste niveau gebracht. “Daar zitten nogal wat haken en ogen aan. Daarom is het goed dat er vingeroefeningen worden gedaan, exploitatieberekeningen worden gemaakt. Dan kunnen we kijken waar we uitkomen, op basis daarvan dingen verfijnen. En uiteindelijk hopelijk ook een voorstel naar de gemeenteraad brengen. We zijn er met zijn allen bij gebaat om in elk geval deze exercitie af te maken.”