Renovatie ambtelijk apparaat kost miljoenen

BODEGRAVEN-REEUWIJK - De renovatie van het ambtelijk apparaat kost de komende jaren gemiddeld 1 miljoen euro per jaar. Na 2029 wordt structureel op jaarbasis 550.000 euro extra uitgetrokken. Het benodigde geld wordt deels gehaald uit de algemene reserve en voor de rest ten laste gebracht van het begrotingsresultaat.

door Henri Stolwijk

Het duurt echter nog jaren voordat de organisatie weer op orde is. “Er zal in de eerste jaren geïnvesteerd moeten worden om tot een betrouwbare, verbindende en vitale organisatie te komen die effectief en efficiënt werkt ten behoeve van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners”, zo staat te lezen in een notitie aan de gemeenteraad. Die beslist deze maand of het geld beschikbaar komt.

Het gevolg is dat de leningenportefeuille in 2040 zo’n 10 miljoen euro hoger uitpakt dan afgesproken en blijft steken op bijna 130 miljoen euro. Het college van B en W benadrukt met klem dat dit niet leidt tot verhoging van de lasten voor bewoners. Het terugdringen van de leningen gold als een van de belangrijkste doelstellingen van de huidige coalitie, die bestaat uit VVD, CDA, SGP en D66.

Meedogenloos

In een uitgebreide notitie spreekt interim-gemeentesecretaris Karin Cornelissen fundamentele kritiek uit op de huidige organisatie. Zij stelt achterstanden vast op het gebied van participatie, leiderschap, financiën, ambtelijk vakmanschap (HR), beleid en processen.

Cornelissen, die speciaal is aangetrokken om de gemeentelijke organisatie opnieuw vorm te geven, is meedogenloos in haar oordeel. Zij wijt de problemen aan de zelfsturende organisatie, het model dat tussen 2013 en 2021 werd gehanteerd. Iedereen deed maar wat, niets werd vastgelegd en ambtenaren bepaalden hun eigen agenda. Het model stond onder leiding van toenmalig gemeentesecretaris Johan de Jager, die in zijn functie verantwoordelijk was voor het ambtelijk apparaat. De Jager vertrok noodgedwongen; toenmalig burgemeester Christiaan van der Kamp moest de portefeuille personeelszaken inleveren. Hij trad vervolgens in september 2021 als directeur in dienst van de Omgevingsdienst Haaglanden.

Na De Jager werd Lizet Keijzers aangesteld als gemeentesecretaris. Detail: zij behoorde jarenlang tot het kernteam van getrouwen van De Jager. Keijzers vertrok in april 2024; haar opvolgster Petra Timmermans bleef nauwelijks een jaar in functie. Cornelissen trad op 1 september 2025 aan, met een tijdelijke opdracht die is gericht op het revitaliseren van de ambtelijke organisatie en structuur.

Veel schade

Volgens Cornelissen heeft de periode van zelfsturing vooral veel schade veroorzaakt, zowel bij individuele medewerkers als aan de organisatie als geheel. Zij stelt “serieuze verwaarlozing in onze organisatie” vast. Het invoeren van teamleiders betitelt Cornelissen als “de eerste stappen naar herstel”.

Overigens kwamen in de zomer van 2023 onder meer via deze krant al berichten naar buiten dat de ambtelijke organisatie zich onveilig voelde. Er bleek toen sprake van een torenhoog ziekteverzuim en een groot verloop onder het personeel. Ook van buiten het gemeentehuis is de kritiek jaar na jaar aangezwollen: projecten liepen eindeloos door en de inhuur van elkaar afwisselende externe adviseurs liep financieel uit de hand.

Nog steeds is het verloop onder ambtenaren hoog en vullen ingehuurde krachten openstaande vacatures. De krappe arbeidsmarkt speelt hierbij ook een rol. Ook binnen de gemeenteraad klonk jarenlang gemopper op het slecht functionerende ambtelijk apparaat.

Gevolgen
Cornelissen vat de gevolgen van het zogenoemde model-De Jager als volgt samen:
• Regelarme organisatie.
• Geen beleid (niets op papier, oplossen aan de hand van casuïstiek).
• Geen structuur, geen sturing en geen sturingsinformatie.
• Geen functieprofielen, geen duidelijkheid in rollen en geen gesprekscyclus.
• Veel focus op het hier en nu, maar niet op strategisch vooruitkijken en plannen.
• Conflicten op basis van tegenstrijdige belangen werden ‘gewonnen’ door degenen met de meeste informele invloed.
• College en raad werden steeds ontevredener, omdat ook zij hun rol steeds minder goed konden uitvoeren.