Gemeenteraad keurt met nipte meerderheid meerjarenbegroting vast

BODEGRAVEN-REEUWIJK - De gemeenteraad van Bodegraven-Reeuwijk heeft in haar vergadering van vorige week met de kleinst mogelijke meerderheid de meerjarenbegroting 2026-2029 vastgesteld. Met een stemverhouding van 11 stemmen voor en 10 tegen was het hakken over de sloot, waarbij wel aangetekend moet worden dat het gemis van twee raadsleden van de VVD, die als potentiële voorstemmers beschouwd konden worden, de uitslag heeft beïnvloed. De stemming vond pas na middernacht plaats, nadat – vooral ook aan de hand van zes ingediende amendementen en twee moties – uitgebreid was gediscussieerd over onderdelen van de begroting, waaronder belangrijke onderwerpen als de toekomst van bibliotheek De Groene Venen en het beheersbaar houden van de personeelslasten van de gemeente.

door Bert Verver

Gedegen plan

Aan het begin van de vergadering werd met applaus afscheid genomen van de PvdA-commissieleden Bert Oudenaarden en Lois Verheul. In hun plaats werden benoemd de heren Peter Kleiweg en Bob Smit van Prooijen. De fractie Borg kreeg gelijktijdig versterking van het commissielid Levi Hogendoorn. 

Na deze introductie had Dieter Möckelmann namens het CDA de eer om het debat te openen. Hij sprak de wens uit dat de discussie niet alleen financieel-technisch zou worden. Hij zou dat zonde vinden, omdat de begroting de onderlegger is voor al het beleid binnen de gemeente. Hij sprak zijn waardering uit over het feit dat er op verschillende plaatsen volop wordt ingezet op woningbouw, maar vroeg naar de mogelijkheden om projecten als Hofjes van Dronen en Vromade te versnellen. Verder vroeg hij om hernieuwde aandacht voor de fietsveiligheid en hield hij een pleidooi over de cruciale rol van het Evertshuis en de bibliotheek voor de dorpen. Bij dat laatste gaf hij wel aan dat zijn fractie openstond voor een andere organisatievorm. Tot slot vroeg hij, evenals alle fracties na hem, om een gedegen plan voor de personeelsformatie van de gemeente. Hij onderstreepte dat door samen met de coalitiepartners daarvoor twee amendementen in te dienen.

Waar Dieter zijn trots uitsprak over het doorzetten van de financiële lijn van de laatste jaren in de begroting, was de fractievoorzitter van BBR, Remco Tijssen, aanzienlijk kritischer. Hij zag een rommelig stuk waarin op het laatst nog ombuigingen waren aangebracht met cijfers die niet gebaseerd waren op bezuinigingen, maar op lastenverzwaring en incidentele baten. Hij riep het college op de subsidie voor de bibliotheek niet te gebruiken als drukmiddel, maar de gesprekken voort te zetten om er gezamenlijk uit te komen. Zijn oproep om de te verwachten kosten van De Kuil vooralsnog buiten de begroting te houden, werd later door wethouder Dirk-Jan Knol ten sterkste ontraden, omdat inmiddels blijkt dat die kosten redelijk sporen met de kostenprognoses die in een afrondende fase zijn.

Verduurzaming Evertshuis

Reinoud Doeschot (GroenLinks) maakte van de gelegenheid gebruik om terug te kijken op hetgeen bereikt is. Hij constateerde dat de gemeente in rustiger financieel vaarwater is gekomen en dat er veel aanzetten zijn gemaakt op beleidsgebied, maar dat het stokte bij de uitvoering. Doeschot uitte zijn zorgen over de steeds voortschrijdende bodemdaling en riep het college op daarin de regie te nemen. Ook vroeg hij om meer inzet op het gebied van mobiliteit, met onder andere het stimuleren van het gebruik van deelauto’s, en hield hij een pleidooi voor het in stand houden van een goed vangnet voor mensen die in de knel komen. Tot verrassing van enkele andere fracties diende Doeschot, samen met de PvdA, LLBR en de ChristenUnie, een motie in waarin werd opgeroepen de vijf miljoen euro voor de renovatie en verduurzaming van het Evertshuis te herzien of af te schalen, omdat er voor dat geld elders veel meer CO2-reductie kan worden bereikt. De doorberekening aan de huurders van een bedrag van 218.000 euro gedurende twintig jaar kan volgens hem dan ook grotendeels achterwege blijven.

Veel positiever over de begroting was Dirk van den Acker (VVD). Hij was blij met de resultaten die de afgelopen vier jaar geboekt zijn, zeker bij het omlaagbrengen van de schuldenlast. Hij zag daarnaast ook nog wel mogelijkheden om via een benchmarkonderzoek de lastendruk nog wat bij te stellen, maar zag dat vooral ook als een taak voor het volgende college. Hij riep op tot een goede samenwerking met de bibliotheek, al onderkende ook hij de noodzaak van bezuinigingen.

Transitiejaar

Voor de ChristenUnie sprak Els Oliwkiewicz haar zorgen uit over de gang van zaken rond de bibliotheek. Ze gaf daarbij met name een toelichting op het amendement dat haar partij samen met de fracties van LLBR, GroenLinks en fractie Borg had ingediend over de beëindiging van de subsidie voor de bibliotheek per 31 december aanstaande. “Onverantwoord om dat te doen zolang de toekomst van het Evertshuis nog onduidelijk is,” aldus Oliwkiewicz. Zij betwijfelde of die beëindiging volgens de regels verliep en stelde dat er geen opdracht lag om De Groene Venen eruit te werken. Volgens haar was het ook niet mogelijk om met vrijwilligers de wettelijke taken op het gebied van bibliotheekwerk uit te voeren en pleitte ze ervoor 2026 te beschouwen als transitiejaar om in alle rust nieuwe afspraken te kunnen maken. Verder was zij kritisch op de begroting: ze miste duidelijke indicatoren, vond dat de cijfers slecht te interpreteren waren en maakte zich zorgen over het doorschuiven van plannen naar de volgende collegeperiode.

De fractie van de SGP ging uitgebreid in op de begroting en de ingediende amendementen en moties. Volgens woordvoerder Jacob Biemond was er voor de gemeenschap nog veel mogelijk, ondanks de doorgevoerde bezuinigingen. Ook hij benadrukte het belang van een goed, op de toekomst gericht organisatieplan met plaats voor een nieuwe gemeentesecretaris. “Zonder plan geen geld,” aldus Biemond, die wel zijn sympathie uitsprak voor het voorstel in een amendement om de rioolheffing niet te verhogen, omdat die heffing in 2023 al kostendekkend was. Zijn fractiegenoot Henk van der Smit sprak zich daarbij positief uit over de motie om de verduurzaming van het Evertshuis nog eens tegen het licht te houden.

Geen goede basis

Volgens Lou Harten (LLBR) was de basis van de begroting niet op orde. Ze noemde de gemeente financieel kwetsbaar en zag een trage schuldreductie en renterisico’s. Volgens haar waren de cijfers onduidelijk en ontbraken indicatoren op belangrijke dossiers. Ook miste zij de verwijzing naar het ‘ravijnjaar’ 2026 (vermindering rijksuitkering), maar zij kreeg later van wethouder Elly de Vries te horen dat die risico’s al eerder in de financiële opzet waren verwerkt en dus geen actueel item meer waren. Zij kondigde aan dat haar fractie zelf bezig is met een financiële analyse.

Leon Prijs (D66) ging niet mee met de term ‘trage schuldreductie’. Hij zag een flinke daling van de schuldenlast en deelde daarvoor een compliment uit. Hij onderkende dat er nog steeds zorgen waren, maar volgens hem “loopt zonder zorgen alles vast”. Zijn fractiegenoot Bas Otting onderstreepte de zorgen over de gang van zaken rond de bibliotheek nogmaals.

Volgens Monique Jonker (PvdA) was er de afgelopen vier jaar te veel gekeken naar de euro’s en te weinig naar wat het betekende voor de inwoners. Zij noemde de begroting niet transparant, juist op die gebieden waar de inwoners belang bij hebben. Ze ging kort in op het werk van de bibliotheek en sprak haar zorgen uit over het gebrek aan daadkracht bij het oplossen van de problemen rond het Evertshuis en de huisvesting van arbeidsmigranten.

Slechtste begroting

Robin Borg (fractie Borg) noemde het de slechtste begroting in de 8 jaar dat hij politiek actief was. “De cijfers zijn niet goed, onnavolgbaar en onvoldoende gespecificeerd, en bij de belangrijkste punten mag je dat wel verwachten,” aldus Borg, die grote moeite had met het feit dat er vaak geld beschikbaar gesteld moet worden zonder dat er een deugdelijk plan aan ten grondslag ligt. Ook uitte hij kritiek op het feit dat op een budget van 51 miljoen de personeelskosten in Bodegraven-Reeuwijk 11 procent hoger zijn dan in vergelijkbare gemeenten, terwijl die kosten maar blijven oplopen. Hij riep op om op kosten te besparen om lasten te kunnen verlagen. Die oproep viel niet in goede aarde bij Dirk van den Acker (VVD), omdat er in zijn ogen gedurende vier jaar een verstandig beleid was gevoerd.

Na een schorsing, op het moment dat het middernachtelijk uur al in zicht was, reageerden de wethouders nog kort op hetgeen over de tafel was gegaan. Financieel wethouder Elly de Vries pareerde de kritiek dat er niet bezuinigd was door aan te geven dat dat wel degelijk het geval was, maar dat daartegenover ook extra uitgaven waren gedaan, bijvoorbeeld op sportgebied en voor tijdelijke huisvesting. Zij wees erop dat er vorig jaar geen geld geleend hoefde te worden voor rente en aflossing van schulden. Volgens haar is het een voortdurende worsteling om de lokale lasten binnen de perken te houden en is het steeds zoeken naar wat er beter kan. De kritiek op de leesbaarheid van de cijfers weerlegde zij door aan te geven dat het abstractieniveau van de begroting al jaren niet is veranderd.

In een reactie op het amendement om 2026 als transitiejaar te beschouwen, meldde zij dat het de bedoeling was de subsidierelatie met de bibliotheek per 1 juli 2026 te beëindigen. Volgens haar gaf dat de gelegenheid om toe te werken naar een goede toekomst met een duurzaam karakter. Voor meer transparantie bij belangrijke voorzieningen deed zij de suggestie die vraagstelling bij de voorjaarsnota te leggen, zodat daar tijdig op kan worden ingespeeld. Deze toezegging was voldoende om het daarover ingediende amendement in te trekken.

Op de valreep gaven de collega-wethouders nog aan dat de gesprekken over de Hofjes van Dronen op schema lagen, dat het amendement voor extra geld voor de ODMH niet nodig was en dat op 20 november aanstaande een bespreking over het gemeentelijk vastgoed is gepland.

De lange vergadering mondde uiteindelijk uit in een stemming die met één stem verschil in het voordeel van de begroting werd afgerond. Tegen stemden de fracties van BBR, GroenLinks, ChristenUnie, LLBR, PvdA en Borg. Ook werd, zonder veel discussie en met slechts één stem tegen, de najaarsnota vastgesteld.

Besluiten
De uitgebreide discussie in de raad leidde uiteindelijk tot de volgende besluiten over amendementen en moties, die hieronder in het kort worden weergegeven.

Unaniem aangenomen werden de amendementen van de SGP, D66, VVD en CDA, waarin wordt opgeroepen de basisondersteuning van 600.000 euro voor het sociaal domein nu niet in de begroting op te nemen, maar later – op basis van een goedgekeurd voorstel – te verwerken. Eenzelfde besluit werd genomen voor het geld dat nodig is voor de uitbreiding van de formatie bedrijfsvoering en de verbetering van de bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisatie.

Ook aangenomen werd de motie van GroenLinks, PvdA, LLBR en ChristenUnie met de oproep te onderzoeken of de verduurzamingsinvestering in het Evertshuis kan worden herzien of afgeschaald tot een financieel en maatschappelijk verantwoorde omvang.

Verworpen werden:
• Het amendement van de ChristenUnie, LLBR, GroenLinks en fractie Borg om 2026 te beschouwen als transitiejaar voor de subsidiepartner bibliotheek De Groene Venen.
• Het amendement van fractie Borg, LLBR, GroenLinks en PvdA, waarin werd opgeroepen de lastendruk van de gemeentelijke belasting te beperken tot maximaal de reële inflatie van 2,6 procent.
• Het amendement van fractie Borg, ChristenUnie, BBR, GroenLinks en PvdA met het voorstel de verwachte onderhoudsbedragen voor De Kuil niet op te nemen in de begroting, in afwachting van meer duidelijkheid.
• De motie van GroenLinks, PvdA en ChristenUnie voor een structurele verhoging van de bijdrage aan de ODMH voor een hoger handhavingsniveau.