Rapport Evertshuis: gemeente aan het stuur, nieuwe inkomsten en investeren in bibliotheek

BODEGRAVEN - Adviesbureau Lysias heeft in opdracht van de gemeente onderzocht hoe de organisatie en financiën van het Evertshuis ervoor staan en een advies opgesteld hoe het beter kan functioneren. Het rapport concludeert dat er kansen liggen, maar dat er ook nog een lange weg te gaan is. In ieder geval zal de gemeente moeten investeren en meer sturing moeten geven om het Evertshuis tot een succesvol dorpshuis te maken.

door Henri Stolwijk

1. Gemeente moet de lijnen uitzetten

De adviseurs spreken zich ook uit over de toekomstige aansturing van het Evertshuis. De gemeente moet daarin een actievere rol gaan pakken. Dit veroorzaakt spanning met de bestaande Cultuurvisie, waarin de gemeente stelt haar rol juist tot een minimum te beperken. Volgens het rapport leidt dat echter “niet tot zelfstandigheid, maar tot terughoudend en risicomijdend gedrag.”

Lysias oordeelt dat de gemeente niet consequent is in haar subsidiebeleid: aanvragen worden toegekend zonder voorwaarden te stellen wat er tegenover moet staan. Dus concludeert het rapport: “Het college stelt jaarlijks de plafonds vast en verdeelt de middelen, wat ruimte biedt om initiatieven te ondersteunen, maar minder geschikt is om te sturen op ontwikkeling, samenwerking en continuïteit.”

Het rapport stelt voor meerjarige subsidies te hanteren in plaats van de huidige eenjarige subsidies. Dat biedt “concrete kansen” om “de gemeentelijke subsidies in te zetten als sturingsinstrument voor het Evertshuis” met duidelijke doelen. Zo verandert de rol van de gemeente van een jaarlijks, faciliterend instrument naar een voorspelbaar en richtinggevend kader.

In de Cultuurvisie is hiertoe al een aanzet gegeven. De gemeente beraadt zich nog over de vraag wie de doelen en resultaten moet opstellen en meten, diverse partijen hebben zich daarvoor kandidaat gesteld.

Huurders maken dorpshuis

Lysias adviseert de gemeente ook actief te sturen op wie de huurders worden van het pand. Dat moeten vooral door de gemeente gesubsidieerde organisaties en gemeentelijke diensten zijn die de maatschappelijke waarde en dorpshuisfunctie van het Evertshuis versterken. Saillant detail: stichting Sport en Welzijn is onlangs vertrokken naar een andere locatie vanwege het uitblijven van beslissingen over gewenste verbouwingen.

Er moet ook duidelijkheid komen of activiteiten tegen of onder kostprijs worden gefaciliteerd (zoals muzieklessen) en waar marktconforme tarieven moeten gelden. Dat moet vervolgens worden doorgevoerd in alle huurcontracten, zodat elke discussie over dit onderwerp is uitgesloten.

2. Financieel nog lang niet gezond

Voordat het Evertshuis financieel gezond is en op eigen benen kan staan, valt er nog heel wat te verhapstukken. Al plussend en minnend berekent Bureau Lysias dat bij ongewijzigd beleid het tekort bij het Evertshuis oploopt van iets meer dan 120.000 euro in 2026 tot bijna 250.000 euro in 2030, waardoor in 5 jaar tijd een verlies geleden zou worden van pakweg 1 miljoen euro.

Terwijl de stichtingen Bij Everts en Evertshuis in 2023 en 2024 nog zwarte cijfers schreven (respectievelijk 104.241 en 60.591 euro), leverde 2025 een verlies op van 88.000 euro. Voor 2026 wordt een tekort van circa 120.000 euro verwacht.

Het toekomstbeeld oogt bovendien somber: door het wegvallen van de huurcontracten met het gemeentelijke Klantcontactcentrum (KCC) en Boris (Sociaal Team) stijgt het tekort in 2027 tot boven de 200.000 euro.

Eenmalige meerkosten

De gemeente zal dus in de buidel moeten tasten om de deuren te kunnen openhouden. Deze zogenaamde ‘eenmalige meerkosten’ voor de gemeente schat Lysias op 418.000 euro. Dat geld gaat op aan renovaties en verbouwingen en aan kwijtschelding van de huurschuld. Daar moet de gemeenteraad nog wel over besluiten, maar een andere keuze lijkt niet mogelijk.

Verdienvermogen vergroten

Om de inkomsten te vergroten ziet Lysias een aantal mogelijkheden. Die zitten met name in verhuur aan vaste partners. Er is 880 m2 beschikbaar. Op basis van een marktconforme maatschappelijke huurprijs is dat een potentiële inkomstenbron van 70.000 tot 115.000 euro. Ook zou de zolderverdieping na een verbouwing kunnen worden verhuurd aan serviceclubs en bijvoorbeeld de bridgeclub. Dat levert jaarlijks 30.000 tot 50.000 euro op.

De voorgenomen verhuizing van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) naar het Evertshuis levert – na een fikse verbouwing – jaarlijks extra huurpenningen op. Als sociaal team Boris toch niet verhuist naar het Raadhuisplein, levert dat jaarlijks ook 100.000 tot 110.000 euro aan huurinkomsten op.

Het gebouw kan ook een aantrekkelijke evenementenlocatie zijn. Dat zou 60.000 tot 75.000 euro extra in het laadje moeten brengen. Meer activiteiten in het gebouw leveren ook meer omzet op voor horecaondernemer BOR. Die draagt een percentage af, dus ook dat levert Het Evertshuis extra inkomsten op. Dat geldt ook voor extra inkomsten via gezamenlijke activiteiten met Stichting Bibliotheek De Groene Venen.

Verder ziet Lysias kansen in bedrijfssponsoring en donaties. Zo’n programma zou tot 75.000 euro extra op kunnen leveren. Werving bij fondsen voor projectfinanciering zou nog 100.000 euro op kunnen leveren.

3 Investeren in de bibliotheek

Een van de grote discussiepunten rond het Evertshuis was de rol van de bibliotheek c.q. De Groene Venen. Die moet volgens de nieuwe bibliotheekwet een aantal taken uitvoeren, samengevat in vijf hoofdfuncties. Eerder hielde de gemeente de optie open dat de bibliotheek ook taken zou kunnen beleggen bij andere organisaties, zoals debatten of specifieke culturele activiteiten. Maar dit is onjuist volgens het adviesbureau. “Het ontmantelen van de bibliotheek zou de gemeente direct in overtreding brengen zodra de nieuwe wet van kracht wordt.” Wel kan op die onderdelen met andere organisaties worden samengewerkt.

Herstelde verhoudingen

Na veel strubbelingen, waarbij de gemeente zelfs overwoog om de Bibliotheek De Groene Venen helemaal buiten spel te zetten, zijn de verhoudingen weer een beetje hersteld. Sinds december 2025 zitten de partijen weer met elkaar aan tafel en zoeken in overleg naar oplossingen. Ook een klankbordgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van het Evertshuis en betrokken burgers, dacht mee. Er is inmiddels ook een Raad van Advies gevormd, met Robèrt Smits en Jobert de Vries, die het ambtelijke interim-bestuur van de stichtingen Evertshuis en Bij Everts ondersteunt.

Laagste subsidies

Lysias adviseert ook meer geld te reserveren voor de bibliohteek. De subsidie die De Groene Venen ontvangt vanuit de gemeente is de laagste binnen de provincie Zuid-Holland. Die vergoeding bedraagt 16 euro per inwoner, terwijl de landelijke norm per 1 januari 2027 waarschijnlijk 24 euro per inwoner wordt.

Het advies van Lysias luidt dan ook om de huidige bekostiging te heroverwegen en te baseren op de nieuwe normbedragen. Dat zou dan ook moeten gelden voor de gemeenten Waddinxveen en Zuidplas, waar De Groene Venen ook werkzaam is. De samenwerking tussen Bibliotheek De Groene Venen en het Evertshuis moet nadrukkelijk worden gestimuleerd, aldus Lysias. Onder de juiste voorwaarden blijft het Evertshuis een bruisend cultureel centrum in het hart van de samenleving.